پژوهشکده حقوق و قانون ایران فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی 2981-1805 8 28 2025 11 22 Competitive Analysis of Abuse of Dominant Position in Cloud Computing Market (A Comparative Study in European Union and Iranian Law) تحلیل رقابتی سوء استفاده از موقعیت مسلط در بازار رایانش ابری) مطالعه تطبیقی درحقوق اتحادیة اروپا و ایران( 155 198 722125 10.22034/law.2025.2053026.1610 FA جواد حسین زاده دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. 0009-0001-0966-7755 معصومه اکبریان طبری دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0002-2051-010X Journal Article 2025 02 09 With the expansion of cloud computing technology and the increasing monopoly power of cloud service providers, the issue of abuse of dominant position has faced serious challenges. Therefore, it is essential to deleneiate the position of abuse of dominant position in the cloud computing market. Among its obvious examples are exclusive transactions, linkage arrangements, package sale, self-preferential behavior, unfair terms, and non-cooperation, which lead to the prevention of competitors from entering or eliminating them from the market and ultimately harming consumers. Using an analytical-descriptive method, this study analyzes the position of Iranian competition law by studying the approach taken by European Union law. The examination of the issue in the competition rules of the European Union law shows that establishing the fact that a cloud service provider has taken a dominant position requires a careful assessment of competitive components such as the use of network effects, economic benefits derived from scale of development, the possibility of parallel use of services from different providers, and the degree of consumer dependence on a particular provider. The results of this comparative study show that although the aforementioned practices by cloud service providers are often subject to competition violations, the positive competitive consequences or their rational justification should not be overlooked. These instances are evaluated based on the rule of reasonableness and with regard to the criterion of distortion of competition. In contrast, in Iranian law, the regulations are not sufficiently explicit, but the prohibition of these actions can be inferred from several articles of the Law on the Implementation of General Policies of Article 44 of the Constitution and the provisions of the Supreme Council for Cyberspace. Therefore, it is proposed to draft comprehensive competition regulations to maintain competition in the cloud services market, taking into account new developments in the field of information technology. Also, considering the importance of computing resources and the dependence of consumers on cloud infrastructures, it is necessary for the Competition Council to adopt appropriate and flexible measures, with an approach based on international standards, to prevent abuse by cloud service providers and their limiting access to cloud computing resources. با گسترش فناوری رایانش ابری و افزایش روزافزون قدرت انحصاری ارائه‌دهندگان خدمات ابری، موضوع سوء استفاده از موقعیت مسلط با چالش‌های جدی روبرو شده است.از این رو، تبیین جایگاه سوء استفاده از موقعیت مسلط در بازار رایانش ابری،امری ضروری است. از جمله مصادیق بارز آن می‌توان به معاملات انحصاری، ترتیبات پیوندی، فروش بسته‌ای، رفتار خودترجیحی، شروط غیرمنصفانه، و عدم همکاری اشاره کرد که منجر به ممانعت از ورود رقبا یا حذف آنها از بازار و در نهایت ضرر به مصرف‌کنندگان می‌شود. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی با مطالعه رهیافت‌ حقوق اتحادیه اروپا، موضع حقوق رقابت ایران را مورد تحلیل قرار می‌دهد. بررسی موضوع در موازین رقابتی حقوق اتحادیۀ اروپا نشان می‌دهد که احراز موقعیت مسلط ارائه‌دهنده خدمات ابری مستلزم ارزیابی دقیق مولفه‌های رقابتی نظیر بهره‌گیری از اثرات شبکه‌ای، صرفه اقتصادی ناشی از توسعه مقیاس، امکان استفاده موازی از خدمات ارائه‌دهندگان مختلف و میزان وابستگی مصرف‌کنندگان به یک ارائه‌دهنده خاص است. نتایج این مطالعه تطبیقی نشان می‌دهد که اگرچه اعمال یادشده توسط ارائه ‌دهندگان خدمات ابری غالباً در معرض نقض موازین رقابتی قرار می‌گیرد، اما نباید از تبعات مثبت رقابتی یا توجیه منطقی آن غافل شد.این مصادیق براساس قاعده معقولیت وبا توجه به معیار اختلال در رقابت، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در برابر، در حقوق ایران، مقررات به قدر کافی صراحت ندارند، لیکن ممنوعیت این اعمال را می‌توان از چند ماده قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی و سند شورای عالی فضای مجازی استنباط کرد. لذا پیشنهاد می‌شود مقررات جامع رقابتی برای حفظ رقابت در بازار خدمات ابری با توجه به تحولات حوزه فناوری اطلاعات تدوین گردد. همچنین با توجه به اهمیت منابع محاسباتی و وابستگی مصرف‌کنندگان به زیرساخت‌های ابری، ضروری است که شورای رقابت با رویکردی مبتنی بر استانداردهای بین‌المللی، برای جلوگیری از سوء استفاده ارائه‌دهندگان خدمات ابری و محدودیت دسترسی به منابع محاسباتی ابری، تدابیر مناسب و منعطف اتخاذ نماید.

https://jcl.illrc.ac.ir/article_722125_8f909d0227c250e1bdc8228bf8aa165a.pdf