فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

میانجی‌گری کیفری در حقوق ایران و چالش‌های روبرو؛ با رویکردی به کشور اندونزی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
3 استاد، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
چکیده
 میانجیگری کیفری یکی از نوآوری‌های سیاست جنایی ایران، در زمینه دادرسی کیفری می‌باشد که مبتنی بر اندیشه عدالت ترمیمی است. این نهاد برای اولین مرتبه و در ماده 82 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 تحت آموزه‌های جرم‌‌شناختی بزه دیده شناسی حمایتی، مورد پذیرش قانون گذار ایرانی قرار گرفت. بزه‌دیده‌مداری، جبران آسیب‌ها و خسارات بزه دیده، قضازدایی و جایگزینی برای نظام قانونی تعقیب، از جمله دلایل گرایش به استفاده از نهاد میانجیگری کیفری است. هدف این مقاله، توصیف روش‌های میانجیگری در امور کیفری و انتقادهای وارد به آن است. این پژوهش نشان می‌دهد که شیوه‌های مختلفی از میانجیگری کیفری وجود دارد که موجب استفاده بیشتر از میانجی‌گری در فرایند کیفری می‌گردد.
با نگاهی تطبیقی به سیستم قضایی اندونزی و به روش توصیفی-تحلیلی بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای این نتیجه به دست آمد که در میان شیوه‌های گوناگون این نهاد، میانجیگری کیفری پذیرفته شده در سیاست جنایی، نوع میانجیگری اجتماعی همراه با نظارت قضایی با تأکید بر نقش تسهیل‌کننده میانجی می‌باشد، که می‌تواند در برخی موارد به صورت مستقیم و در برخی موارد دیگر به صورت غیرمستقیم مورد استفاده قرار گیرد.
قابل تعلیق بودن جرائم و توافقی بودن بین طرفین پرونده از مهم‌ترین شرط به کارگیری از این نهاد در نظام قضایی ایران می‌باشد. در همین راستا برای گسترش و توسعه استفاده از این نهاد، آیین-نامه میانجیگری در امور کیفری در تاریخ 28/7/1395 به تصویب هیئت وزیران رسید. از طرف دیگر این نهاد با ایراداتی چون محدودیت در جرایم مشمول این نهاد و عدم پیش‌بینی میانجیگری کیفری در مرحله اجرای حکم مواجه می‌باشد. همچنین کشور اندونزی نیز در سیستم قضایی خود علی رغم مزایای این نهاد ترمیمی، با محدودیت‌هایی همچون عدم قطعیت تصمیمات اتخاذی مواجه می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


انصاری بایگی, علی. (1402). بررسی تطبیقی نظریات هیوم و کانت در حوزه عدالت و آزادی در نسبت با اعلامیه جهانی حقوق بشر. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 6(19), 63-87. doi: 10.22034/law.2023.2000302.1234
بهروزیه، محمد (1392). پیشگیری از بزه‌دیدگی ثانوی. رهیافت‌های نوین پیشگیری از جرم. جلد دوم، تهران: انتشارات روانشناسی و هنر، ١٢١ -٨١.
جوان جعفری بجنوردی، عبدالرضا و نورپور، محسن (1394). تعقیب‌زدایی کیفری؛ بازتابی نوین از الغاگرایی کیفری. پژوهشنامه حقوق کیفری، 6(2)، 75-98.
خالقی، علی (1394). نکته‌ها در آیین دادرسی کیفری. چاپ ششم. تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
درویشی هویدا، یوسف (1390). مطالعه‌ای بر میانجی‌گری به‌عنوان روش دوستانه حل‌و‌فصل اختلافات. مطالعات حقوق خصوصی، 41(4)، 121-137.
ساقیان، محمدمهدی (1391). پیشگیری از تکرار جرم از گذر جایگزین‌های تعقیب جرم. رهیافت‌های نوین پیشگیری از جرم، جلد اول، تهران: انتشارات میزان، ۵١٩- ۵٣٦.
سماواتی پیروز، امیر (1385). عدالت ترمیمی؛ تعدیل تدریجی عدالت کیفری یا تغییر آن. تهران: انتشارات بینه.
غلامی، حسین و رستمی غازانی، امید (1392). زمینه‌های عدالت ترمیمی در اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، 2(4)، 33-64.
لوپز، ژرار و فیلیزولا، ژینا (1388). بزه‌‌‌دیده و بزه‌‌‌دیده‌شناسی. ترجمه روح‌الدین کردعلیوند و احمد محمدی، چاپ دوم، تهران: انتشارات مجد.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین (1382). دیباچه در افق‌های نوین عدالت کیفری؛ میانجی‌گری. تهران: انتشارات دانشور.