اخلاق نشر
استانداردهای اخلاقی نشر در مجله «تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی» بر اصول برگرفته از «منشور و استانداردهای اخلاق پژوهش» مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران، کمیته اخلاق در نشر (کوپ) و دیگر نهادهای معتبر پیشرو در حوزه نشر علمی استوار است و با هدف تبیین وظایف و تعهدات نویسندگان، دبیران (از جمله سردبیر، هیئت تحریریه) و داوران تدوین شده است.
دبیران مجله «تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی» از میان متخصصان شناختهشده حوزه حقوق انتخاب شدهاند. نام و نام خانوادگی کامل، وابستگی سازمانی، نقشها و اطلاعات تماس آنان بهصورت شفاف در صفحه هیئت تحریریه مجله درج شده است تا شفافیت رعایت شود. دبیران این مجله بر رعایت این دستورالعملهای اخلاقی نظارت داشته و در همکاری نزدیک با کوپ، استانداردهای بالای نشر علمی را حفظ میکنند. در صورت مشاهده هرگونه تخلف اخلاقی (از جمله سرقت ادبی، دستکاری فرایند داوری و غیره)، مقاله ممکن است رد یا سلب اعتبار شود و اقدامات اصلاحی لازم، از جمله گزارش تخلف به مراجع یا نهادهای ذیربط، انجام گیرد.
نویسندگان، داوران و دبیران مجلات موظفاند تمامی اصول اخلاق پژوهش و مسئولیتهای مرتبط با نشر را به رسمیت شناخته و به آن پایبند باشند. فرایندهایی مانند ارسال مقاله توسط نویسندگان، داوری همتا، و تصمیمگیری دبیران درباره پذیرش یا رد مقاله، بهمنزله پذیرش و رعایت این حقوق و اصول تلقی میشود. در صورت عدم پایبندی هر یک از افراد ذیربط به این اصول و مسئولیتها، مجله حق اتخاذ هرگونه اقدام قانونی را برای خود محفوظ میدارد.
این دستورالعملها با هدف تضمین سلامت علمی، شفافیت و کیفیت بالای آکادمیک در سراسر فرایند نشر تدوین شدهاند. در صورت شناسایی خطا در مقاله منتشرشده، مطابق با رویههای مشخص، اصلاحیه، خطایاب (اراتوم) سلب اعتبار مقاله صادر خواهد شد که این اقدامات بهصورت سریع و شفاف انجام میپذیرد. امکان بحث و گفتوگوی علمی درباره محتوای منتشرشده، از جمله ارائه نقد یا پاسخ به آثار، وجود دارد؛ مشروط بر آنکه این مباحث مطابق با استانداردهای علمی و احترام به تمامیت آکادمیک باشند. هرگونه شکایت در خصوص تصمیمات تحریریه یا مسائل اخلاقی میتواند از طریق ایمیل شکایات مجله به نشانی complaints@illrc.ac.ir به سردبیر ارسال شود.
نویسندگان مقالات فارسی موظف به پرداخت هزینههای پیشپردازش و داوری مقاله هستند که بهطور شفاف در صفحه اصلی مجله اعلام شده است. مقالات انگلیسی رایگان هستند. مجله بهصورت دسترسی آزاد فعالیت میکند و خوانندگان میتوانند بهصورت رایگان به مقالات دسترسی داشته باشند.
این مجله وابسته به «پژوهشکده حقوق و قانون ایران» است و هزینههای آن توسط این پژوهشکده تأمین میشود؛ با این حال، مجله برای فرایند داوری و پذیرش نهایی مقالات فارسی از نویسندگان هزینه دریافت میکند.
مسئولیتهای اخلاقی نویسندگان
اصالت اثر و سرقت ادبی
استفاده از هوش مصنوعی در نگارش علمی
نویسندگی (Authorship)
تعارض منافع
· تعارضهای بالقوه منافع (از جمله اشتغال، مشاوره، مالکیت سهام، حقالزحمهها، ارتباطات مالی، درخواست/ثبت اختراع، گرنتها یا دیگر منابع تأمین مالی) باید در اولین مرحله ممکن از فرایند ارسال مقاله اعلام شوند.
· نویسندگان باید تمامی منابع حمایت مالی مرتبط با انجام پژوهش و/یا تهیه مقاله را ذکر کنند.
· نویسندگان موظفاند هرگونه تعارض منافع مالی، شخصی یا حرفهای که ممکن است بر کار آنان تأثیر بگذارد را بهطور شفاف اعلام نمایند.
· نویسندگان موظفاند دادهها را بهصورت صادقانه و بدون جعل یا تحریف ارائه دهند.
· در موارد مقتضی، دادههای پژوهش باید برای راستیآزمایی در دسترس باشند.
· مجله ممکن است در فرایند داوری یا پس از انتشار، برای رعایت الزامات دسترسی آزاد به دادهها، درخواست دسترسی به دادههای خام و اطلاعات تکمیلی نماید.
· این مجله نویسندگان را تشویق یا ملزم میکند که دادههای پژوهشی خود را بهصورت عمومی به اشتراک بگذارند (یا بنا به درخواست در دسترس قرار دهند) تا شفافیت و قابلیت بازتولید نتایج افزایش یابد. در صورت امکان، دادهها باید در مخازن معتبر ذخیرهسازی شوند.
· در صورتی که پس از انتشار، خطا یا نقض اصول اخلاقی (مانند جعل دادهها، سرقت ادبی یا رویههای غیراخلاقی در نویسندگی) شناسایی شود، نویسندگان موظفاند سردبیران را مطلع کرده و برای اصلاح، سلب اعتبار یا شفافسازی مناسب همکاری کنند.
· نویسندگان نباید یک دستنوشته واحد را بهطور همزمان به چند مجله ارسال کنند یا مقالهای را که پیشتر در مجله دیگری منتشر شده است، دوباره ارسال نمایند.
· در صورت کشف تخلف اخلاقی جدی پس از انتشار (مانند سرقت ادبی، جعل یا تحریف دادهها، یا ارائه نادرست اطلاعات)، استرداد مقاله ممکن است ضروری باشد. فرایند استرداد باید بهصورت شفاف انجام شود و دلایل آن بهطور روشن به اطلاع خوانندگان برسد.
مسئولیتهای اخلاقی داوران
· داوران باید با دستنوشتهها و کلیه مواد مرتبط بهعنوان اسناد محرمانه برخورد کنند.
· دستنوشتهها نباید بدون کسب اجازه قبلی از سردبیر با دیگران به اشتراک گذاشته شده یا درباره آنها بحث شود.
· مقالات باید بهصورت علمی، مستدل و با استدلال کافی داوری شوند و نظرات داوران بهطور شفاف به مجله و نویسندگان ارائه گردد. در داوری باید از هرگونه قضاوت سلیقهای، شخصی، نژادی یا مذهبی پرهیز شود.
· داوری همتا باید منصفانه، شفاف و بدون سوگیری انجام شود. نویسندگان باید فرصت منصفانهای برای اصلاح مقاله و پاسخ به نظرات داوران داشته باشند. فرایند داوری نباید تحت اجبار یا دستکاری قرار گیرد.
· داوران مسئول بررسی کیفی، محتوایی و علمی مقالات با هدف ارتقای کیفیت و محتوای آنها هستند.
· داوران باید هرگونه تعارض منافعی را که ممکن است بر بیطرفی آنان در داوری تأثیر بگذارد، اعلام کنند. در صورت وجود تعارض، داوران باید از فرایند داوری کنارهگیری نمایند.
· داوران نباید داوری مقالاتی را بپذیرند که در راستای منافع اشخاص، مؤسسات یا شرکتهای خاص باشد یا شامل روابط شخصی (اعمال نفوذ) شود.
· داوران باید به مهلتهای توافقشده برای داوری پایبند باشند. در صورتی که قادر به تکمیل داوری در زمان مقرر نیستند، باید در اسرع وقت سردبیر را مطلع سازند تا از تأخیر در فرایند نشر جلوگیری شود.
· داوران موظفاند پذیرش یا عدم پذیرش داوری را به سردبیر اطلاع دهند (بهویژه در صورتی که موضوع مقاله خارج از حوزه تخصصی آنان باشد) و در صورت پذیرش داوری، در صورت امکان داور جایگزین معرفی کنند.
· داوران باید سردبیر را از هرگونه شباهت اساسی میان دستنوشته در دست داوری و دیگر آثار منتشرشدهای که از آنها آگاه هستند، مطلع سازند. عدم توجه به منابع مرتبط یا آثار پیشین که باید استناد شوند، نقض اصول اخلاقی محسوب میشود.
· داوران باید به منابع استفادهشده در مقاله توجه داشته باشند. تمامی استنادها، نقلقولها و پژوهشهای ذکرشده در متن مقاله باید بهطور کامل در فهرست منابع درج شده باشند.
· در صورتی که داور نویسندگان را به استناد به آثار قبلی خود تشویق کند، این توصیه باید بر اساس دلایل علمی واقعی و نه با هدف افزایش تعداد استنادات یا دیدهشدن پژوهشهای خود باشد.
· داوران باید پاسخگو، مسئولیتپذیر، وقتشناس، علاقهمند به فرایند داوری و پایبند به منشور اخلاقی بوده و به حقوق دیگران احترام بگذارند.
· داوران نباید متن کامل دستنوشته ارسالی یا بخشی از آن را در ابزارهای هوش مصنوعی مولد بارگذاری کنند؛ زیرا این اقدام ممکن است نقض محرمانگی، حقوق مالکیت فکری نویسندگان و حقوق حریم دادهها باشد.
· داوران نباید گزارش داوری خود را حتی با هدف بهبود زبان و خوانایی در ابزارهای هوش مصنوعی بارگذاری کنند.
· داور مسئول و پاسخگوی محتوای گزارش داوری است؛ بنابراین نباید از هوش مصنوعی در فرایند داوری و نتیجهگیری بر اساس خروجی ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کند.
· سردبیر مسئول اتخاذ تصمیمهای منصفانه و بیطرفانه درباره پذیرش یا رد دستنوشتهها بر اساس ارزش و شایستگی علمی آثار هستند و باید از سیاستهای تحریریه مجله و نظرات داوران همتا پیروی کند.
· اعضای هیأت تحریریه در درجه نخست باید در جهت حفظ جایگاه مجله و ارتقای کیفیت علمی آن تلاش کنند.
· اعضای هیأت تحریریه باید برای معرفی هرچه بیشتر مجله در جوامع علمی داخلی و بینالمللی اقدام کرده و انتشار مقالات از سایر دانشگاهها و جوامع علمی بینالمللی را در اولویت قرار دهند.
· اعضای هیأت تحریریه اختیار انتخاب داوران و نیز پذیرش یا رد مقاله را پس از دریافت و بررسی نظرات داوران دارند.
· سردبیر مسئول اعلام نتیجه نهایی تصمیمگیری درباره پذیرش یا رد مقاله به نویسنده مسئول مکاتبات است.
· تصمیمات تحریریه مستقل از هرگونه فشار تجاری یا نهادی اتخاذ میشود و بیطرفی و عدالت در قبال تمامی نویسندگان تضمین میگردد.
· اعضای هیأت تحریریه در تصمیمگیری درباره مقالات خود، مقالات اعضای خانواده یا آثاری که با منافع شخصی آنان مرتبط است، دخالتی نخواهند داشت.
· اعضای هیأت تحریریه باید پیش از ارسال مقاله، از درج صحیح نام نویسندگان و ترتیب آنها اطمینان حاصل کنند. تنها در موارد استثنایی، سردبیر میتواند پس از ارسال مقاله در افزودن، حذف یا جابهجایی نویسندگان مداخله کند. در این موارد، نویسنده موظف است درخواست خود را بهصورت صریح به سردبیر اعلام کند و موافقت تمامی نویسندگان الزامی است.
· اعضای هیأت تحریریه نباید برای ارتقای رتبه یا جایگاه مجله، بهطور مصنوعی اقدام به افزایش شاخصها و سنجههای مجله نمایند.
· اعضای هیأت تحریریه موظفاند محرمانگی دستنوشتههای ارسالی را حفظ کنند.
· دستنوشتهها نباید بدون رضایت قبلی افشا شده یا در اختیار افرادی خارج از فرایند تحریریه و داوری قرار گیرند.
· اعضای هیأت تحریریه موظفاند از هرگونه تعارض منافع در فرایند داوری اجتناب کنند؛ از جمله آنها تعارضهای ناشی از روابط شخصی، تجاری، علمی یا مالی که ممکن است بر پذیرش یا رد مقالات تأثیر بگذارد را میتوان برشمرد.
· در صورت بروز تعارض منافع، سردبیر باید از رسیدگی به آن دستنوشته کنارهگیری کند.
· اعضای هیأت تحریریه باید با تمامی دستنوشتهها و نویسندگان با عدالت و بیطرفی برخورد کنند.
· اعضای هیأت تحریریه باید از هرگونه تبعیض بر اساس هویت نویسنده، وابستگی سازمانی یا ملیت پرهیز کنند.
· سردبیر موظف است اطمینان حاصل کند که فرایند داوری همتا منصفانه، بیطرفانه و بهموقع انجام میشود.
· اعضای هیأت تحریریه باید اطمینان حاصل کنند که تمامی پژوهشهای منتشرشده در مجله با استانداردهای اخلاق پژوهش، از جمله رعایت حقوق انسان و حیوان، مطابقت داشته و از مقررات و دستورالعملهای قانونی و معتبر پیروی میکنند. در صورت لزوم، اخذ مجوز یا کد اخلاق از مراجع قانونی و معتبر الزامی است.
· اعضای هیأت تحریریه باید اطمینان دهند که فرایند تحریریه عاری از هرگونه سوگیری مبتنی بر جنسیت، ملیت، نژاد یا دیگر اشکال تبعیض است. فرصتهای برابر باید برای تمامی نویسندگان فراهم شود و از سوگیریهایی مانند ترجیح نویسندگان وابسته به مؤسسات معتبر یا کشورهای خاص پرهیز گردد.
· مجله از ابزارهای همانندجویی و کشف سرقت ادبی بهره گرفته و بهطور فعال از انتشار مقالات دارای تخلف پژوهشی، از جمله سرقت ادبی، جعل یا تحریف دادهها و دستکاری در نویسندگی، جلوگیری میکند.
· در صورت ظن به تخلف در مقاله منتشرشده، مجله مطابق با دستورالعملهای کوپ به بررسی و رسیدگی به ادعاها میپردازد. این فرایند شامل بررسی دقیق و منصفانه و اتخاذ اقدامات لازم، از جمله اصلاح یا استرداد مقاله در صورت لزوم، خواهد بود.
· مجله ارسالهای تکراری را از طریق ابزارهای همانندجویی یا با اخذ تأییدیه از نویسندگان مبنی بر عدم بررسی همزمان مقاله در مجلات دیگر کنترل میکند.
· اعضای هیأت تحریریه مسئول اطمینان از اصلاح هرگونه خطا، داده گمراهکننده یا نقض اصول اخلاقی در آثار منتشرشده هستند.
· در صورت کشف خطا در مقاله منتشرشده، مجله موظف است نسبت به اصلاح آن اقدام کند؛ بهگونهای که برای خطاهای جزئی اصلاحیه یا خطایاب (اراتم) و برای خطاهای جدی (مانند جعل دادهها) استرداد مقاله انجام شود.
· دبیران نباید متن کامل دستنوشته ارسالی یا بخشی از آن را در ابزارهای هوش مصنوعی مولد بارگذاری کنند؛ زیرا این اقدام ممکن است ناقض محرمانگی، حقوق مالکیت فکری نویسندگان و حقوق حریم دادهها باشد.
· اعضای هیأت تحریریه نباید در فرایند داوری یا در نتیجهگیریها از هوش مصنوعی استفاده کنند یا تصمیمات خود را بر اساس خروجی ابزارهای هوش مصنوعی اتخاذ نمایند.
مسئولیتهای اخلاقی ناشر
· ناشر اطمینان حاصل میکند که تمامی فرایندهای نشر شفاف و پاسخگو بوده و مدیریت دستنوشتهها، داوری همتا و تصمیمات نشر مطابق با دستورالعملهای اخلاقی انجام میشود.
· ناشر دارای رویهای رسمی برای رسیدگی به شکایات اخلاقی، از جمله موارد مربوط به سرقت ادبی، دستکاری دادهها یا تعارض منافع است.
· ناشر تضمین میکند که تمامی مقالات بهصورت آزاد در دسترس بوده یا بهطور مناسب نگهداری و آرشیو شوند. نسخه کامل آرشیوی یا متن کامل مقالات منتشرشده یا پذیرفتهشده برای همیشه در پایگاههای مگیران، پایگاه جهاد دانشگاهی، نورمگز و مخزن محلی مؤسسه نگهداری میشود.
· ناشر از مجوز Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) استفاده میکند که بهطور شفاف در وبسایت مجله و بخش راهنمای نویسندگان درج شده است.
· ناشر به نویسندگان و دیگر مشارکتکنندگان اجازه میدهد نسخه نهایی مقالات را در وبسایت مجله و شبکههای اجتماعی پژوهشی مانند ریسرچگیت و آکادمیا و موارد مشابه منتشر نمایند.
· نویسندگان تشویق میشوند نسخه نهایی مقالات پذیرفتهشده را در مخازن سازمانی خود بایگانی کنند. نویسندگان موظفاند نسخه نهایی مقاله را در وبسایت مجله آرشیو کرده و از انتشار نسخه دستنوشته خودداری نمایند.
· اطلاعات تماس مجله (نشانی پستی، ایمیل، تلفن، نمابر و غیره) در صفحه اصلی و صفحه اطلاعات تماس درج شده است.
· مجله هیچگونه فعالیت تبلیغاتی را نمیپذیرد.
· در صورت انجام فعالیتهای بازاریابی مستقیم، مجله صرفاً از طریق انتشار فراخوان مقاله (مانند دعوت به ارسال مقاله برای شمارههای ویژه) و آن هم در بازههای زمانی مناسب و به شیوهای محترمانه و رسمی در وبسایت مجله اقدام میکند.
· اطلاعات ارائهشده درباره مجله دقیق و صادقانه است و از هرگونه ارتباط گمراهکننده با نویسندگان یا خوانندگان اجتناب میشود.