فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه‌ تطبیقی چرایی وقوع جرایم و تخلفات انتظامی مهندسان و تبیین سیاست‌های پیشگیرانه از منظر جامعه‌شناسی ‌جنایی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار مهندسی عمران موسسه آموزش عالی علامه رفیعی و دانشجوی دکتری حقوق جزا و ‌جرم‌شناسی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشیار حقوق جزا و ‌جرم‌شناسی دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی.تهران، ایران
چکیده
عمده فجایع، جرایم و تخلفات مهندسی قابل پیش‌بینی و پیشگیری هستند و مطابق قانون اساسی پیشگیری از وقوع آنها هم یک وظیفه حاکمیتی است. تجربیات و تحقیقات پیشین داخلی و بین‌المللی مبین این واقعیت است که، با اتخاذ سیاست‌های صحیح می‌توان از یروز بسیاری از تخلفات و جرایم در صنعت ساخت جلوگیری نماید. این تحقیق بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی، ابتداً با کنکاش در ادبیات موجود به چرایی وقوع جرایم و تخلفات خاص مهندسی و آثار آن از منظر جامعه‌شناسی‌جنایی می‌پردازد و سپس پیشنهاداتی کاربردی و پیشگیرانه با توجه به تجارب سایر کشورها برای مقابله با این نوع رفتارها ارائه می‌نماید. عواملی نظیر فرآیند ناصحیح پرورش مهندسان، باور به صحت و عقلانیت رفتار مجرمانه یا متخلفانه و به ویژه پایبندی به اهداف و تلاش برای بقای گروه مهندسی و عوامل اقتصادی در کنار سیاست‌های اشتباه دولتی از مهم‌ترین عوامل جرم‌زا در عرصه مهندسی هستند.
برای جلوگیری از بروز انحرافات مهندسی در معنای عام خود، اولاً، با توجه به عدم توازن بازار عرضه و تقاضا در دنیای مهندسی قوانین باید به‌گونه‌ای تدوین گردند تا جامعه مهندسی از حمایت‌های عادلانه قانونی برخوردار باشند و مجبور نباشد برای نیل به اهداف خود به ابزارهای غیرقانونی متوسل شوند. ثانیاً، مهندسان نباید به عنوان نیروی کار ارزان بر اساس جبر اقتصادی حاکم بر جامعه مطرح باشند و برای فعالیت‌های آنان متناسب با شرایط کاری و شاخصه‌های فنی و خصیصه‌های فردی و شأن مهندسی حداقل دستمزدی عادلانه تعیین گردد، که عدول از آن برای صاحب سرمایه و قدرت امکان پذیر نباشد. ثالثاً، آموزش مستمر و فرهنگ‌سازی باید در اولویت سیاست‌های پیشگیرانه مهندسی باشد. رابعاً، دولت به عنوان صاحب قدرت نباید بیشتر منافع را تنها برای خود قرار دهد و در قراردادهای عمرانی می‌بایست تعادل عوضین قراردادی رعایت گردد.
 
 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابتکاری، محمدحسین؛ احمدی، سیروس. (1398). تحلیل جامعه شناختی پتانسیل رفتارهای نابهنجار با تأکید بر نظریه فشار عمومی اگنیو. انتظام اجتماعی، 11(2)، 1-22.
استا, محمدحسین, افراس, غلامحسین, & احمدی, جعفر. (1402). تحلیل تطبیقی قابلیت مطالبه زیان تفویت فرصت ناشی از تاخیر در تادیه پولی در فقه و حقوق. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی6(19), 34-62. doi: 10.22034/law.2023.2000902.1239
اجزاء شکوهی، محمد؛ صمدی، رضا؛ گودرزی، نصرت‌اله و قنبری، محمد (1395). تحلیل و بررسی علل تخلفات ساختمانی در کلان‌شهرها با تأکید بر قوانین و ضوابط شهرسازی (مطالعۀ موردی: مناطق سه و نُه شهر مشهد). جغرافیا و توسعه فضای شهری، 3(2)، 1-18.
اسمعیل‌پور، نجما؛ هروی، زهرا و حیدری‌هامانه، الهام (1398). بررسی علل وقوع تخلفات ساختمانی در شهرهای ایران با تأکید بر نقش شهرداری (مطالعه موردی: محدوده منطقه 3 شهریزد). فصلنامه مطالعات شهری، 8(31)، 17-30.
پژوهان، موسی؛ داراب خانی، رسول؛ جعفری، المیرا و زینل زاده، اردلان (1393). بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر تخلفات ساختمانی در شهرهای کوچک (نمونۀ موردی: شهر بابلسر). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 2(2)، 239-252.
داراب پور، محمدرضا؛ میرکمالی، سیدعلیرضا (1402). مناسبت‌های جرم‌زا در صنعت ساخت با رویکرد جرائم دولتی- شرکتی. فقه و حقوق نوین، 3(14)، 107-95.
رحیمی، وحید و پناد، عبدالصهمد (1395). تحلیل و بررسی آراء صادرۀ کمیسیون مادۀ 100 شهرداری، مطالعۀ موردی: منطقۀ 2 شهرداری زاهدان چهارمین همایش‌علمی سراسری دانشجویی جغرافیا. دانشگاه تهران.
رحیمی‌نژاد، اسمعیل؛ آقایاری، مهدی و قلیپور، غلام‌رضا (1398). نظریۀ خنثی‌سازی جرم و ارتباط آن با عدالت ترمیمی. پژوهش حقوق کیفری، 3(11)، 85-112.
رستمی‌تبریزی، لمیاء؛ محتشمی، ندا (1392). نظریه تعامل گرایی و تحلیل انتقادی آن. مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، 5(2)، 59-103.
روستا، مجتبی؛ صحراییان، زهرا و رفیعیان، مجتبی (1397). تحلیل فضایی تخلفات ساختمانی در شهر جهرم. نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی، 22(65)، 163-182.
زمانی، زهره (1390). معضل تخلفات ساختمانی در پایتخت با تأکید بر شناسایی عوامل مؤثر بر آن. فصلنامۀ دانش پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، 14، 101-118.
شهیدی، سید مرتضی؛ دهقان، نبی و بدیع صنایع، امین (1397). ارتباط مسئولیت انتظامی با مسئولیت کیفری و مدنی. فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، 23(83)، 129-156.
کریستین، اس سیلر و آکرز، رونالد (1390). نظریه‌های جرم‌شناختی: مقدمه، ارزیابی و کاربرد. ترجمه بهروز جوانمرد، تعالی حقوق، 3(12)، 105-147.
لاله‌پور، منیژه؛ سرور، هوشنگ؛ اسمعیل‌پور، مرضیه و مرادی‌کوچی، سمیرا (1398). بررسی وضعیت تخلفات ساختمانی و علل و انگیزه‌های وقوع آن در شهر شیراز. جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 9(30)، 59-76.
محمدنسل، غلامرضا و اشراقی، مهرداد (1388). نقش موقعیت در یزهکاری. انتظام اجتماعی، 1(3)، 79-102.
محمدی، جمال و میرزائی، سارا (1394). تبیین وضعیت و شناخت عوامل مؤثر بر تخلفات ساختمانی در کلانشهرهای ایران مطالعة موردی: مناطق پانزده گانة شهر اصفهان. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 30 (2 شماره پیاپی 117)، 195-214.
نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1391). تقریرات درس جامعه‌شناسی‌جنایی. به کوشش مهدی صبوری‌پور، دانشگاه شهید بهشتی.
نوغانی دخت بهمنی، محسن و میرمحمدتبار، سیداحمد (1394). بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر جرم (فراتحلیلی از تحقیقات انجام شده در ایران). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 4(3)، 85-102.
نیازپور، امیرحسن (1400). درس گفتار جامعه‌شناسی‌جنایی، دانشگاه شهید بهشتی.
یامین‌پور، وحید (1389). بررسی علل گرایش به جرم و انحراف در ساخت اجتماعی جوامع در حال توسعه با تکیه بر تغییر ساختار خانواده ایرانی- اسلامی»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، 11(2(پیاپی 32))، 63-88.