فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

واکاوی وضعیت‌های دیپلماسی و واکنش‌های عملی ایران در مورد امارت اسلامی افغانستان بر اساس حقوق ملّی و بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، حقوق بین الملل، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران - ایران
3 دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران - ایران
چکیده
در این نوشتار تلاش بر این است، با امعان‌نظر به درگیری‌های اخیر نظامی میان ایران و گروه موسوم به طالبان که پس از قدرت‌گرفتن در افغانستان با هزیمت دولت اشرف غنی در مقابلشان تشکیل حکومت داده و خود را با عنوانهیئتامارت اسلامی افغانستان» معرفی می‌نمایند، ضمن بررسی جزیی پیشینه ارتباطات‌سیاسی این دو کشور پیش‌و پس از شکل‌گیری قدرت سیاسی- نظامی جدید در آن کشور به‌ویژه در حوزه‌های امنیتی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به‌ویژه با واکاوی شرایط سیاسی و نظامی موجود، همین‌طور تجربۀ رفتارهای ایدئولوژیکی، سیاسی و نظامی این گروه، با فرض گرفتن دو حالت اتّخاذ تدابیر سخت‌افزاری نظامی علیه تجاوزهای مرزی آنها به وسیله جمهوری اسلامی ایران و یا به‌کارگیری برخی شیوه‌های نرم دیپلماسی از جمله اتخاذ برخی سیاست‌های اقتصادی علیه آن گروه که در برگیرنده تحریم‌های سفت‌وسخت اقتصادی نیز می‌شود، با واکاوی موضوع و انجام تحقیقات کتابخانه‌ای، به تأثیرات مثبت و منفی هر یک از دو موضوع پرداخته و مطلوب‌ترین گزینه را از میان آن دو مشخّص نماییم.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


موسوی, سید عباس. (1402). مطالعه تطبیقی شروط و مبانی رجوع ثالث در ایفای غیرمدیون در نظام حقوقی افغانستان و ایران. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی6(19), 114-145. doi: 10.22034/law.2023.1999332.1231
اسلامی، روح‌الله؛ سرحدی، رضا، و فیضی، مهدی (۱۳۹۸). راهبردهای دیپلماسی تأمین حقابة رودخانه هیرمند. فصلنامه راهبردهای سیاست. 8(30)، ۷۱-۱۰۳
آراسته، ابوالفضل؛ کهزاره، یاسر؛ صلاح، مهدی، و‌هاشمی باغی، زینب (۱۴۰۲). طراحی الگوی مطلوب مدیریت اتباع افغانستانی در استان سیستان و بلوچستان با رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد. پژوهش‌های راهبردی سیاست، 12(44)، ۲۶۹-۳۰۴.
آقاجاری، محمدجواد و کریمی، مرتضی (۱۳۹۴). نقش بازیگران منطقه‌ای در فرایند دولت‌سازی افغانستان در دوران طالبان و پسا طالبان. مطالعات بین‌المللی (پژوهش‌های روابط بین‌الملل)، 8(30)، ۵۷-۱۰۴.
بی‌باک، شهرام (۱۳۹۸). جغرافیای تاریخی خراسان در ادوار تاریخ. شباک، 5(51)، ۷۷-۸۴
بینش، محمدوحید؛ انصاری، فاروق، و خلوصی، محمدحسین (۱۳۹۰). شیعیان افغانستان؛ روابط، جایگاه و جریانات. تهران: مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور
ثقفی عامری، ناصر (۱۳۷۰). سازمان ملل متحد مسئولیت حفظ صلح و امنیت بین‌الملل. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی
حمیدی، سمیه و یوسف زهی، ناصر (۱۳۹۴). ایران و مسئله هرات و قندهار در دورۀ قاجار (طی سال‌های ۱۷۹۴ – 1856 م). فصلنامه تاریخ روابط خارجی، 16(64)، 73-97
حیدری، حسین، ستاره، جلال، کیانی، جواد و اصانلو، علی(1398). تأثیر رودخانه هیرمند و فراه رود بر امنیت اقتصادی منطقه مرزی نهبندان. فصلنامه علوم و فنون مرزی. 8(4)، 23-39.
خسروآبادی، مریم و کریمی الوار، کیوان (۱۳۹۵). تأثیر دوگانه ورود اسلام به خراسان بزرگ از منظر تمدن ایرانی. فصلنامه خراسان بزرگ، 7(24)، ۲۹-۴۲
رحمانی، منصور (1394). دیپلماسی عمومی و سیاست خارجی. فصلنامۀ مطالعات راهبردی جهانی شدن، 6(15)، 63-86
رنجبرزاده، جواد (۱۳۹۹). اینکوترمز در حقوق تجارت بین‌الملل. فصلنامه علمی - حقوقی قانون‌یار، 4(15)، ۵۱-۷۲
سینایی، وحید و جمالی، جواد (۱۳۹۷). دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان و مدیریت اختلافات آبی دو کشور (با کاربست رویکرد اقتصادِ نهادگرا). فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 8(28).
شیخ غفوری‌فرد،‌هادی و ببری گنبد، سکینه (۱۳۹۹). تبیین چگونگی غیرامنیتی‌سازی روابط ایران و افغانستان سال‌های (۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹). فصلنامه مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام. 2(4)، ۲۵-۴۹
صدر، جواد (۱۳۹۲). حقوق دیپلماتیک و کنسول. تهران: مؤسسۀ انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سیزدهم.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا (۱۳۹۸). حقوق بین‌الملل عمومی. تهران: گنج دانش، چاپ شصت‌وپنجم.
ضیائی بیگدلی، محمدرضا (۱۳۹۹). حقوق معاهدات بین‌المللی. تهران: گنج دانش، چاپ هفتم.
طنین، ظاهر (۱۳۹۰). افغانستان در قرن بیستم ۱۹۰۰-۱۹۹۶. تهران: محمدابراهیم شریعتی افغانستانی (ناشر)، چاپ سوم.
عزیزی، ستار (۱۴۰۰). شناسایی امارت اسلامی افغانستان (طالبان) از منظر حقوق بین‌الملل. فصلنامه مطالعات بین‌الملل. 18(2(70))، ۷-۲۲.
عسکری کرمانی، حامد و صفا، آرش (۱۴۰۱). پیامدهای ظهور دوباره طالبان برای دیپلماسی اقتصادی ایران در افغانستان. فصلنامه علمی رهیافت‌های سیاسی و بین‌الملل، 14(1)، ۹۷-۱۲۱
Doi:10.29252/piaj.2022.226471.1228
عنابی، علیرضا (۱۳۹۱). هیئت اصول حاکم بر رودخانه‌های بین‌المللی با تأکید بر موقعیت حقوقی هیرمند. همایش ملی حقوق بین‌الملل در آینه علوم روز، جهاد دانشگاهی آذربایجان غربی، دوره ۱.
فرزانه پور، حسین و یوسف زهی، ناصر (۱۳۹۶). تأملی انتقادی به چالش‌های امنیتی روابط اقتصادی ایران و افغانستان (۲۰۱۷-2001م). دوفصلنامه سیاست و روابط بین‌الملل.1(2)، ۱۶۷ -۱۹۲
میرعباسی، سید باقر و صیقلایی، زینب (۱۳۹۸). تجزیه‌پذیری و صور نوین کشورهای تازه‌تأسیس از منظر واحدهای جغرافیایی - سیاسی در عرصۀ نظام حقوقی بین‌الملل. فصلنامه نگرش‌های نوین در جغرافیای انسانی. 12(1)، ۴۷۷-۴۹۳.
والدهایم، کورت (1374). کاخ شیشه‌ای سیاست. ترجمه: عبدالرحمان صدریه (۱۳۷۴). تهران: انتشارات اطلاعات، چاپ چهارم.

منابع اینترنتی

اکو ایران (1401). روند تجاری ایران و افغانستان. اکو ایران (تارنمای تصویر اقتصاد ایران). قابل‌دسترس در: https://www.ecoiran.com/fa/tiny/news-12437 [بازیابی شده در ۱8 خرداد ۱۴۰۲].
امیر عبداللهیان (1402). هیئت حاکمه فعلی افغانستان را به رسمیت نمی‌شناسیم. خبرگزاری ایرنا. قابل‌دسترس در:https://irna.ir/xjMxJq [بازیابی شده در ۱۳ خرداد ۱۴۰۲]
تارنمای مرکز اسناد انقلاب اسلامی (1398). گزارش سرنوشت شهید محمود صارمی و ۱۰ دیپلمات جمهوری اسلامی ایران در افغانستان. تارنمای مرکز اسناد انقلاب اسلامی. قابل‌دسترس در: https://irdc.ir/fa/news/5100 [بازیابی شده در ۱۳ خرداد ۱۴۰۲].
خبرآنلاین (1398). چرا ایران از حمله به افغانستان در دوره دولت اصلاحات منصرف شد؟/ چند روایت از طرح فرمانده وقت سپاه برای حمله به هرات. خبرگزاری تحلیلی ایران (خبر آنلاین). قابل‌دسترس در: https://www.khabaronline.ir/news/1284825 [بازیابی شده در ۱۳ خرداد ۱۴۰۲].
خبرگزاری ایرنا (1401). بیانیه طالبان درباره ادامه فعالیت سفارت افغانستان در تهران. خبرگزاری ایرنا. قابل‌دسترس در:https://irna.ir/xjLRmp [بازیابی شده در 13 خرداد 1402].
خبرگزاری فارس (1401). مرزبان ایرانی بازداشت شده توسط طالبان آزاد شد. خبرگزاری فارس. قابل‌دسترس در: https://www.farsnews.ir/af/news/14011208000859 [بازیابی شده در ۱۳ خرداد ۱۴۰۲].
روحانی، واجد (۱۴۰۲). صادرات ایران به افغانستان در دوران طالبان کاهش یافت. خبرگزاری ایندیپندنت فارسی. قابل‌دسترس در:
https://www.independentpersian.com/node/323766 [بازیابی شده در ۱8 خرداد ۱۴۰۲].