فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

جلوه‌های قاعده منع تعارض منافع در حقوق کیفری ایران؛ با تأکید بر قانون مجازات اسلامی1392 با رویکردی تطبیقی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
2 گروه حقوق، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
چکیده
هدفازنگارش اینمقاله، بررسی جلوههای قاعده منع تعارض منافع درقانون مجازات اسلامی1392بارویکردی تطبیقی است. توجه به منع تعارض منافع در نظام کیفری،قاعده‌ای اساسی در راستای حفظ عدالت و افزایش اعتماد عمومی است. در رویکرد تطبیقی،تعارضمنافع مجموعه‌ شرایطی است که موجب می‌شود «تصمیمات و اقدامات حرفهای» تحت تاثیر یک«منفعت ثانویه» قرار گیرد. تعارض منافع شکلهای‌مختلفی دارد.مهمترین آنها عبارتنداز: اتحاد قاعده‌گذارومجری/ اتحاد ناظرومنظور/ تعارض وظیفه با وظیفه/ تعارض ناشی از روابط/ تعارض درآمد با وظیفه و... . اهمیت موضوع از آن جهت است که تعارض منافع می‌تواند بستر و زمینه وقوع فساد باشد.نگارندگان در این مقاله، با تحلیل مواداین قانون،نشانه‌هاییاز توجه قانون‌گذار به اینقاعده، شناسایی کرده‌اندکه به مثابه یافته پژوهش است. 
در این مقاله،مشخص شده است که قانون‌گذار تا چه میزان،در تصویب این قانون، به قاعده منع تعارض منافع توجه داشته؟ و مهمترین مصادیق رویکر دقانونگذار به این قاعده،کدامند؟ گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای بوده و تحلیل اطلاعات به روش تحلیل تماتیک انجام شده است.یعنی با تحلیل متن مواد این قانون،وضعیت آنها(تم یارویکرد مثبت یا منفی این قانون) نسبت به قاعده منع تعارض منافع تحلیل شده است. یافته نهایی حاکی از آ‌‌ن است که قانون‌گذاردر تصویب این قانون یا شناختی از این قاعده نداشته و یا با وجود شناخت،اعتقادی به قاعده منع تعارض منافع نداشته است. مطالعات تطبیقی اما حاکی از آن است که کشورهای مختلف و سازمانها و کنوانسیونهای بینالمللی توجه ویژه‌‌ به این قاعده دارند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
قانون مجازات اسلامی 1392
آل کجباف، حسین،(1389)، بایسته‌های حقوق بین‌الملل خصوصی(جلد اول) کلیات، تابعیت، اقامتگاه، وضعیت بیگانگان و پناهندگان، تهران: جنگل، چاپ یازدهم
ارفع‌نیا، بهشید،(1382)، حقوق بین‌الملل خصوصی (جلد اول) (تابعیت، اقامتگاه و وضع بیگانگان)، تهران: بهتاب،چاپ پنجم
انصاری، باقر،(1401) «مدیریت تعارض منافع در بخش عمومی»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 25، شمارۀ 1.
برسفورد فاستر، مایک،(1395) خداوندان اندیشه سیاسی، جلد اول، ترجمه جواد شیخ الاسلامی،تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هشتم.
بیرانوند، سعیدرضا،(1394)، تعویق صدور حکم در حقوق کیفری ایران و فرانسه، تهران: مجد، چاپ اول.
پاشایی، حسین، معتمدی، جواد،(1398)، «اصلاح فرایندهای قضایی در پرتو راهبرد رفع موقعیت تعارض، اصلاح فرایندهای قضایی در پرتو راهبرد«رفع موقعیت تعارض منافع»مجله حقوق خصوصی دانشگاه تهران، دوره16، شماره1.
پرهیزگاری، عباس،(1397)، «راهکارهای مقابله با تعارض منافع»، نامه اتاق بازرگانی: سال 88، شماره 115.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر،(1388)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد دوم)، تهران:گنج دانش، چاپ چهارم.
جنیدی، لعیا؛ نیازپور، امیرحسین،(1399) دانشنامه سیاستگذاری حقوقی، تهران: معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری، چاپ اول.  
جنیدی،لعیا،(1401)،«پیشگیری از فساد با لایحه شنفافیت اقتصادی» به نقل از سایت معاونت حقوقی رئیس جمهور به نشانی http://lvp.ir/portal/home درتاریخ 9/1/1401.
دادخدایی، لیلا، (1390)، فساد مالی اداری و سیاست جنایی مقابله با آن، تهران: میزان، چاپ اول.
صفائی, سید حسین, درویش زاده, محمد. (1403). کاربرد تحلیل کیفی تماتیک (الگو محور) برای شناسایی رویه‌های قضایی غالب و قوی در نظام قضایی ایران. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 7(22), 7-15. doi: 10.22034/law.2024.714254
گلدوزیان،ایرج،(1384)،محشای قانون مجازات اسلامی،تهران:مجد، چاپ5.
گودرزی بروجردی، محمدرضا؛ مقدادی، لیلا،(1395)، درآمدی بر قانون مجازات فرانسه، تهران: خرسندی، چاپ اول.
لاریجانی، باقر؛ پارسا، مجتبی؛ نمازی، حمیدرضا؛(1391) «راه حل تعارض منافع و مصادیق آن در آموزش و درمان»، مجله طب و تزکیه شماره یک.
مارتی- می‌ری، دلماس، نظامهای بزرگ سیاست جنایی،(1395) برگردان: علی حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: میزان، چاپ سوم.
محقق داماد،سیدمصطفی، درویش‌زاده،محمد،(1402)، «جلوههایی از تعارض منافع درمصوبات شورای نگهبان»، روزنامه اطلاعات.
محقق داماد, سیدمصطفی,  درویش‌زاده, محمد. (1401). سرمقاله: آوار «تعارض منافع» بر سر مردم رنج دیده آبادان. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 5(14), 7-15. doi: 10.22034/law.2022.252787
مرتب، یحیی؛ کشافی‌نیا، وحید؛ عباسی، مصطفی؛ واثقی، محمد،(1399)، تعارض منافع در بخش عمومی، شفافیت و پیشرفت، تهران: شفافیت و پیشرفت،چاپ اول.
مصدق، محمد،(1399)، شرح قانون مجازات اسلامی با اصلاحات (جلد دوم)،تهران: جنگل، چاپ چهارم.
معاونت پژوهشهای اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس،(1396)تعارض منافع راهکارهای پیشگیری و مدیریت.
معاونت پژوهشهای اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس،(1395) «مروری بر ادبیات جهانی پدیده «درب گردان» (جابه‌جایی اشخاص بین بخش خصوصی عمومی) 2. حوزه‌ای پرمخاطره و تجربیات کشورهای منتخب»، کد موضوعی:220 شماره مسلسل: 15164 آذرماه 1395.
نیازپور، امیرحسین،(1396) دانشنامه علوم جنایی اقتصادی، تهران: میزان، چاپ اول.
وکیلیان،حسن؛ درخشان،داور،(1399)راهکارهای پیشگیری و مدیریت تعارض منافع در نظام قضایی با رویکرد تطبیقی،مجله حقوقی دادگستری،شماره 109.