فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

شناسایی نهادهای ناظر بازار اوراق بهادار ایران با مطالعه امکان یا عدم امکان دخالت شورای رقابت در این بازار با مطالعه تطبیقی حقوق آمریکا

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 فارغ التحصیل دوره دکتری حقوق خصوصی دانشگاه شهید بهشتی و قاضی دادگستری، تهران، ایران
چکیده
برای دستیابی به بازار پیشرفته که حقوق مصرف‌‌کننده در آن به بهترین شکل حفظ شود، علاوه بر نیاز به تصویب مقررات مترقی و پویا، وجود ناظرین قوی لازمه آن می‌باشد. تا علاوه بر نظارت بر فعالیت بازیگران آن بازار و تلاش برای اجرای قوانین و مقررات و برخورد با متخلفین، حامی حقوق قشر ضعیف آن که از نظر قدرت اقتصادی و اطلاعاتی ضعیف هستند، یعنی مصرف‌‌کنندگان باشد. بازار اوراق بهادار نیز مستثنی از این امرنیست و مهمترین وظیفه نهادهای ناظر آن، که شورای عالی بورس و اوراق بهادار و سازمان بورس و اوراق بهادار می‌باشند، حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران به خصوص سرمایه‌گذاران خرد آن‌که مصرف‌کنندگان این بازار هستند می‌باشند. این موضوع به جهت اهمیت آن مورد توجه همه کشورهای پیشرفته قرار گرفته است اما مدلهای آن مختلف می‌باشد. 
در برخی از کشورها مانند آلمان و استرالیا یک نهاد، ناظر بر تمام بازارهای مالی است ولی برخی دیگر مانند انگلستان، فرانسه و ایالات متحده آمریکا برای هر یک از بازارهای مالی یک ناظر تعیین نموده‌اند. کشور ما از شیوه اخیر تبعیت و هر یک از بازارهای سرمایه، پول و بیمه آن دارای ناظرین خاصی هستند. که شرح ساختار و وظایف ناظرین بازار سرمایه در مواد 2 تا 7 قانون بازار اوراق بهادار مصوب 1384 آمده است. موضوع مهم موردبحث در خصوص دخالت شورای رقابت در بازار اوراق بهادار کشورمان با وجود ناظرینی چون شورا و سازمان بورس است، که به‌نظر می‌رسد با توجه به بند «ج» ماده 36 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب 1395 پذیرش آن دشوار باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. الف- منابع فارسی

    ابراهیمی، مریم (1395). حقوق نقل و انتقال سهام در بورس. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهردانش، چاپ اول.

    السان، مصطفی (1392). حقوق بانکداری اینترنتی. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی ایران، چاپ دوم، ویرایش دوم.

    انصاری، علی و عیسائی تفرشی، محمد و حسینی، سید میلاد (1391) «تحلیل حقوقی- اقتصادی نهادهای خودانتظام و نقش مراجع غیردولتی ناظر بر این نهادها در بازار سرمایه ایران و آمریکا». فصلنامه بورس اوراق بهادار، سال پنجم، شماره 20: 117-136.

    امینی، مهدی (1394). اصول حاکم بر بازار اوراق بهادار (مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و آمریکا). رساله دوره دکتری رشته حقوق خصوصی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده حقوق.

    باقری، محمود و رحمانی، سعید (1396). حمایت از حقوق مصرف­­کننده در نظام بانکی. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول.

    باقری، محمود (1390). نقش حقوق شرکت­ها و بازار بورس در موفقیت خصوصی­سازی. تهران: مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، چاپ اول.

    جعفری، امین و عباس­پور، سبحان (1396). مطالعه تطبیقی نقش نهادهای نظارتی بازار سرمایه ایران و فرانسه. نخستین همایش ملی حقوق بازار سرمایه، دانشگاه شهید بهشتی.

    خشنودی، رضا و حسینی، مینا (1395). «ماهیت حقوقی شورای رقابت و تجدیدنظر از آرای آن». فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 808، دوره 19: 201-226.

    رستمی، ولی و حسینی­پور، سید مجتبی (1388).«نظارت مالی بر موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی». فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، شماره 4: 191-211.

    رشوند بوکانی، مهدی (1390). حقوق رقابت در فقه امامیه، حقوق ایران و اتحادیه اروپا. با مقدمه دکتر محمود باقری، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).

    رهبر، نوید (1396). «حفظ استقلال نظام بورس و اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران». مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 8، شماره 1: 179-202.

    سلطانی، محمد (1391). «تبیین و تحلیل جایگاه ماده 99 قانون برنامۀ پنجسالۀ پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران در بازار سرمایه کشور». فصلنامه بورس اوراق بهادار، شماره 20، سال پنجم: 85-116.

    سلطانی، محمد (1395). حقوق بازار سرمایه. تهران: انتشارات سمت و دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول.

    سلطانی، محمد و خلیلی، مرضیه و سهرابی، لیلا و فلاح تفتی، زینب (1393). بایسته­های حقوق بازار سرمایه (اصول). تهران: انتشارات بورس، چاپ دوم.

    شهرآبادی، ابوالفضل و مسلمی، الهام (1392). فدراسیون و انجمن­های بین­المللی بازار سرمایه. تهران: انتشارات بورس وابسته به شرکت اطلاع­رسانی و خدمات بورس، چاپ اول.

    صادقی، محمد و باقری، محمود (1394). «ابعاد و آثار حقوقی جدایی بازار از نابازار». فصلنامه مجلس و راهبرد، سال 22، شماره 81: 213-244.

    عرفانی، محمود (1393). حقوق تجارت بین­الملل. تهران: انتشارات جنگل، چاپ چهارم، جلد پنجم.

    عمید، حسن (1389). فرهنگ فارسی عمید. تهران: انتشارات راه رشد، چاپ اول.

    فرهانیان، سید محمد جواد (1394). بررسی نظام­های نظارتی در بازارهای مالی. مجله اقتصادی، شماره­های 9 و 10: 119-136.

    قاسمی حامد، عباس و براری چناری، یوسف (1400). «بررسی مفهوم مصرف­کننده در بورس اوراق بهادار». فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره­ 93: 119-142.

    قربانی لاچوانی، مجید (1386). نظام حقوقی بازار اوراق بهادار ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق آمریکا. رساله دوره دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی.

    کاردان زیرک، ندا (1392). ساختار و وظایف نهاد ناظر در بازار سرمایه. پایانامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق.

    کدخدایی، حسین (1373). «نیازهای مقرراتی بازار سرمایه ایران». فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات مالی، سال دوم، شماره 5 و 6: 27-46.

    مافی، همایون و فلاح تفتی، زینب (1395). «ساختار شرکت­های تامین سرمایه و الزامات حقوقی حاکم بر آنها». مجله حقوقی دادگستری، سال هشتادم، شماره نود و چهارم: 161-191.

    مصطفی­پور، منوچهر و یاوری، مجید و برزگری، مجید (1394). «نظام نظارت بر بازارهای مالی؛ مدل یکپارچه». مجله اقتصادی، شماره­های 7 و 8: 23-42.

    معاونت برنامه­ریزی و امور اقتصادی وزارت بازرگانی (1384). لایحه قانون رقابت؛ مبانی نظری و تجربه کشورها. دفتر مطالعات اقتصادی، تهران: چاپ اول.

    معین، محمد (1386). فرهنگ فارسی معین (دوره دو جلدی). تهران: انتشارات ادنا، چاپ چهارم، جلد دوم.

    منتقمی، فروغ مصطفی (1390). «مطالعه­ای راجع به نقش سازمان­های غیردولتی در حمایت از حقوق مصرف­کنندگان در کشور». مجله بررسی­های بازرگانی، شماره 47: 55-72.

    موسی­پور، میثم و صادقی مقدم، محمد­حسن و تقی­زاده، ابراهیم (1395). «تحلیل حقوقی مرجع صالح وضع مقررات بورس انرژی ایران». فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 46، شماره 4: 591-609.

    میرزایی منفرد، غلامعلی (1391). حقوق کیفری بازار اوراق بهادار. تهران: نشر میزان، چاپ دوم.

    ب- منابع انگلیسی

    Aydin, Umut, (2010), The International Diffusion of Competition Laws, Prepared for presentation at the APSA Annual Convention, Washington, D.C., 2-5 September.

    1. North, Douglass, (1991), Institutions, The Journal of Economic Perspectives, Vol. 5, No. 1., published by American Economic Association, Winter.

    Crenshaw, Chairmen, (2014), Federal Trade Commission, Subcommittee on Fnancial Services and General Government U.S House of Representatives Washington, UNITED STATES OF AMERICA FEDERAL TRADE COMMISSION WASHINGTON.

    D’Apice, Vincenzo and Ferri, Giovanni, (2010), Financial Instability, Publisher Name: Palgrave Macmillan, London.

    Kronthaler, Franz, (2008), Effectiveness of Competition Law: An Empirical Analysis, European Commission Workshop on Effectiveness of Competition Policy.

    Mian, Md. Nannu, (2015), Regulatory Environment of Capital Market: A Study in Bangladesh, Journal of Business Administration and Education, Volume 7, Number 2.

    1. Hodgson, Geoffrey, (2006), What Are Institutions?, JOURNAL OF ECONOMIC ISSUES, Vol. XL, No. 1.
    2. Andritzky, Jochen, (2007), Capital Market Development in a Small Country: The Case of Slovenia, IMF Working Paper, Monetary and Capital Markets Department, Authorized for distribution by Ceyla Pazarbasioglu.

    Restructuring Public Utilities for Competition: COMPETITION AND REGULATORY REFORM, (2001), ORGANISATION FOR ECONOMIC CO-OPERATION AND DEVELOPMENT (OECD), Available at:

    https://www.oecd.org/competition/sectors/19635977.pdf.

    S.I. Ulezko and A.V. Yakovlev and A.L. Klochkova and N.V. Petrasheva, (2017), Economic Crime and Problem of Complicity Understanding, European Research Studies, Issue 1, Volume XX.

    Sridharan, Uma V: Dickes and Lori: Caines, W Royce, (2002), Social Impact of Business Failure: Enron, Mid-American Journal of Business, Vol.17, No.2.

    The Institute of Cost and Works Accountants of India, (2010), CAPITAL MARKET ANALYSIS AND CORPORATE LAWS, Published by:Directorate of Studies, Printed at:Repro India Ltd.