فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

نگاهی تطبیقی به دادرسان دادگاه بازرگانی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده
رسیدگی به‌منازعات حاصل از داد و ستدهای تجاری که به‌صورت روزانه و متناوب انجام می‌شوند با شتاب در رسیدگی تلازم دارند و به‌سختی با آیین دادرسی عمومی مدنی سازوار می‌شوند. بخشی از زندگی اقتصادی جامعه وابسته به‌نتیجه این دعاوی است؛ بدین سبب، بایسته است که تمیز حق در این دعاوی به‌دستان شخص یا اشخاصی سپرده شود که به‌شایستگی برگزیده شده باشند و به‌زوایا و خبایای امور بازرگانی واقف هستند. قضات دادگاه‌های عمومی فرصت و شاید انگیزه کافی برای تسلّط به‌قوانین پرحجم و عرف‌های نوظهور در این زمینه را نداشته باشند. در قوانین و لوایح مخلتف، از تأسیس نهاد اختصاصی برای رسیدگی به دعاوی بازرگانی نام برده شده و هریک هم کم‌وبیش به‌ویژگی‌های دادرسانی که عهده‌دار کرسی قضاوت آنها خواهند شد، پرداخته‌اند. حاصل یافته‌های این پژوهش حکایت از این دارد که شیوه کنونی رایج در کشور فرانسه که در آن رسیدگی توسط دست‌کم سه نفر دادرس منتخب از میان بازرگانان و نه قضات حرفه‌ای انجام می‌شود، در دنیا تقریباً کنار گذاشته شده است. بر همین مبنا وجود قضات حرفه‌ای و محصّل رشته حقوق در ایران همچنان مورد تأیید است. قضاوت گروهی و یا وحدت قاضی هم، از دیگر وجوه مطرح است؛ در این باره، هرچند این احتمال می‌رود که با توسل به‌شیوه تعدد دادرس، صدور آرای سنجیده‌تر افزایش یابد. اما، توجه به‌محدودیت‌ها و پیچیدگی‌های ذاتی رسیدگی گروهی و لزوم هماهنگی بین ایشان، مؤید این حقیقت است که تعدد قضات، در تقابل با فلسفه جداکردن دادرسی دعاوی بازرگانی از حوزه صلاحیت دادگاه‌های عمومی و لزوم رعایت اصل سرعت در رسیدگی در این دعاوی قرار می‌گیرد؛ و مَخلص کلام ، بهترین راه، هم‌اکنون، اعتماد و واگذاری رسیدگی به‌این دعاوی به‌یک نفر قاضی متخصص و باتجربه در این زمینه است و صرف افزایش تعداد قاضی دردی را دوا نخواهد کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • اسکینی، ربیعا، (1386)، حقوق تجارت: کلیات، معاملات تجارى، تجار و سازماندهى فعالیت تجارى، ج 1، چاپ یازدهم، تهران: سمت.
  • افتخارجهرمی، گودرز و خراسانی، علی، (1396)، تبیین اصول و قواعد دادرسی تجاری و ارزیابی کارایی آن از منظر تحلیل اقتصادی حقوق، مطالعات حقوق تطبیقی، 8، (1).
  • شمس، ‌عبدالله، (1401)، آیین‌دادرسی مدنی (دوره پیشرفته)، جلد 1، چاپ چهل‌وپنجم، تهران: دراک.
  • صدرزاده‌افشار، سیدمحسن، (1376)، سازمان و صلاحیت مراجع مدنی فرانسه، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی،37، (0).
  • غمامی، (1401)، جستاری تطبیقی در اوصاف نظام دادرسی مطلوب،مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 13(27)، 149-170.
  • غمامی، مجید،محسنی، حسن، (1392)، پیرامون برخی نوآوری‌ها و نقاط ضعف اصول آیین دادرسی مدنی فراملی، مطالعات حقوق خصوصی،43(2)،
  • قاسمی‌حامد، عباس، غفوری‌اصل، غزل، (1395)، لزوم احیای دادگاه‌های تجاری در ایران،فصلنامه تحقیقات حقوقی، 19، (73).
  • قربان‌پور، امیرمهدی، (1382)، شاخصه‌های عدالت در دادرسی و نظام قضایی کنونی ایران،پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، 4شماره 2 و 3.
  • کاویانی، کورش، رحمتی، پرویز و خودکار، رضا، (1394)، نقدی‌بر نهاد مشاوره در لایحه آیین دادرسی تجاری،پژوهشهای حقوقی،17، (34).
  • لایحه «آیین‌دادرسی تجاری»، 1390.
  • مافی، همایون، افشار ونگینی، رحمان، (1401)، ایجاد دادگاه تجاری در راستای اصل سرعت در آیین دادرسی، فصلنامه علمی تخصصی دانشنامه‌های حقوقی، 5، (14).
  • متین‌دفتری، احمد، (1397)، آیین‌دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ ششم، تهران: مجد.
  • محسنی، حسن، (1393)، آیین دادرسی مدنی فرانسه، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار
  • محسنی، حسن، (1394)، آیین دادرسی مدنی فرانسه، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  • محسنی،حسن، (1385)، مفهوم اصول دادرسی و نقش تقسیری آنها و چگونگی تمییز این اصول از تشریفات دادرسی، مجلۀ کانون وکلا، بهار و تابستان، 192 و 193.
  • مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، اظهارنظر کارشناسی درباره: «لایحه آیین دادرسی تجاری»، 3/6/1395، قابل دسترس در:
    https://rc.majlis.ir/fa/report/show/989008
  • منتسکیو، (1362)، روح‌القوانین،ترجمه علی اکبر مهتدی،تهران:انتشارات امیرکبیر.