جرم‌انگاریِ جرایم علیۀ امنیت در حقوقِ انگلستان با مطالعه تطبیقی در حقوقِ ایران (درنگی در اُصول و رویکردها)

شاعری, محمد رضا; حاجی ده آبادی, احمد

doi:10.22034/law.2024.2046804.1572

جرم‌انگاریِ جرایم علیۀ امنیت در حقوقِ انگلستان با مطالعه تطبیقی در حقوقِ ایران (درنگی در اُصول و رویکردها)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

محمد رضا شاعری ¹

احمد حاجی ده آبادی ²

¹ دانشجوی دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرم شناسی پردیس ارس دانشگاه تهران. تهران، ایران

² استاد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه تهران، دانشکدکان فارابی قم. قم، ایران

10.22034/law.2024.2046804.1572

چکیده

جرایم علیه امنیت یکی از مهم‌ترین جرایم در حوزه حقوقِ کیفری دولت‌ها محسوب می‌شود. هر سیستم عدالتِ کیفری در تلاش است تا با جرم‌انگاریِ رفتارهایِ علیه امنیت عمومی و با رویکردیِ حدّاکثری، و گاهی گرایش به بیشینه‌گرایی در وضع قوانین، از هرگونه تعرض به خود و شهروندانش دفاع کند. این امر نیازمند وضع قوانینی علمی و به‌روز در زمینه جرایم علیه امنیت است، قوانینی که با رعایت اصولِ اساسی حقوقِ کیفری و بدون تعارض منافع دولت و شهروندان تدوین شوند. در غیر این صورت، شکست در مبارزه با این دسته از جرایم حتمی خواهد بود.
پژوهشِ حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی و با هدف روشن‌سازی اصول و رویکردهای مؤثر در جرم‌انگاری جرایم علیه امنیت در حقوق انگلستان انجام شده است، نتیجه می‌گیرد که اصول مؤثر در جرم‌انگاری عبارتند از: اصل رفاه، اصل ضرر، اصل مصلحت‌اندیشی قانونی و اصلِ کمال‌گرایی قانونی. همچنین، این پژوهش نشان می‌دهد که در حقوق انگلستان رویکردِ کرامت‌مدار در جرم‌انگاری جرایم علیه امنیت حاکم است. در مقابل، در حقوق ایران، نسبت به اصولِ جرم‌انگاری در حقوق انگلستان، تنها اصول رفاه و ضرر به‌عنوان ملاک‌های اصلی جرم‌انگاری جرایم علیه امنیت قرار گرفته‌اند و مؤلفه‌هایی چون جرم‌انگاری اندیشۀ مجرمانه، جرم‌انگاری اعمال مقدماتی، ابهام‌سازی تقنینی و جرم‌انگاری‌های نوین نشان‌دهنده رویکرد کنترل‌مدار در جرم‌انگاری جرایم علیه امنیت هستند.

کلیدواژه‌ها

جرم‌انگاری

جرایم علیه امنیت

اصلِ کمال‌گرایی قانونی

حقوقِ انگلستان

رویکرد کنترل‌مدار

موضوعات

حقوق جزا اختصاصی

استوارت میل، جان. (1375). درباره آزادی. ترجمه: جواد شیخ الاسلامی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
تیماجی، مهدی. (1388). بررسی مبانی و معیارهای جرم انگاری در جرایم مستوجب جرایم تعزیر. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
حاجی ده آبادی، محمد علی؛ یوسفی، محمد. (1392). بررسی مبنای ضرر در جرم‌انگاری تجاوز جنسی با رویکرد فقه امامیه. پژوهش‌نامه حقوق کیفری، سال چهارم، شماره2 (8). 45- 88.
حبیب زاده, محمدجعفر , آقایی, نسترن و درویش زاده, محمدجواد . (1403). بررسی اجرای دوباره حدود سالب حیات در صورت اجرای ناقص آن در فقه و حقوق. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 7(23), 93-124. doi: 10.22034/law.2024.2015010.1270
خالقی، علی. (1397). آیین دادرسی کیفری (چاپ بیست و یکم). تهران: انتشارات شهر دانش.
عبداللهی، اسماعیل. (1389). درس‌هایی از فلسفه کیفر. تهران: انتشارات خرسندی.
علیزاده مقدم، محمد مهدی؛ قیوم زاده، محمود؛ فلاح، مهدی. (1402). ظرفیت‌ها و محدودیت‌های اصول فقهی و شرعی در جرم‌انگاری جرائم اقتصادی از منظر فقه امامیه. آموزه‌های فقه و حقوق جزاء، دوره دوم، پیاپی: 5، شماره: 1.
عمرانی فر و همکاران. (1399). بررسی یک پرونده قتل از منظر حقوق کیفری و مبانی جرم‌شناختی (بررسی موردی: قتل بنیتا). فصلنامه قضاوت، شماره 10(6). 130-151.
عمرانی‌فر, عدنان، شیداییان، مهدی و میرخلیلی, سید محمود. (1399). جایگاه شُعبه مقدماتی در دیوان بین الملل کیفری و اِمکان سنجی پیش بینی آن در حقوقِ ایران،پژوهشنامه حقوق تطبیقی. 4(2) 162- 179.
عمرانی فر, عدنان , شیدائیان, مهدی و عالی پور, حسن . (1403). تأسیس مرحلۀ «اِیرادِ اتهام» در حقوقٍ ایران با نگاهی به حقوق انگلستان (از ملزومات تا ارائه مدل مطلوب). فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 7(24), 39-73. doi: 10.22034/law.2024.2035683.1415
محمودی جانکی، فیروز. (1382). اصول و شیوه‌ی جرم‌انگاری. تهران: پایان‌نامه دکتری، دانشگاه تهران.
میرمحمدصادقی، حسین. (1394). حقوق کیفری اختصاصی (3): جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی چاپ 29. تهران: میزان.