فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

الزام مدیران شرکت های تجاری به اعلام و افشای منافع در معاملات پیش­روی شرکت: مطالعه تطبیقی در حقوق انگلیس و ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
حمید ابهری 1
سیده طاهره موسوی خطیر 2
ام البنین رمضان زاده بادلی 3
1 استاد گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
10.22034/law.2025.2041564.1459
چکیده
مدیران شرکت­های تجاری امین شرکت محسوب می­گردند و موظف به رعایت وظایف امانت‌داری در اداره امور شرکت هستند. از مهم­ترین مصادیق رعایت وظیفه امانت‌داری که در رأس سازوکارهای قانونی و پیشگیری کننده‌ جهت مقابله با وقوع فساد قرار دارد، می توان به قوانین راجع به مدیریت عدم انتفاع  شخصی مدیران و تعارض منافع ایشان با منافع شرکت اشاره نمود. در سطح بین­المللی اولین مطالب و مباحثات علمی درخصوص تعارض منافع به دهه 1970 باز می­گردد و اقدامات متعددی در این زمینه تاکنون صورت گرفته است. از سوی دیگر قانون‌گذاری‌های گسترده در کشورهای مختلف در رابطه با مدیریت تعارض منافع انجام شده است. در حقوق ایران، ضرورت قانون‌گذاری در این زمینه زمانی روشن­تر می­شود که به گزارش رده‌بندی کشورها بر اساس شاخص ادراک عمومی فساد که در سال 2023 منتشر گردید توجه نماییم که براساس آن کشور ما در رتبه ۱۴۹ از ۱۸۰ کشور قرار گرفته است. در نظام حقوقی ایران نیز به مدیریت تعارض منافع توجه شده است و تاکنون صدها مادة قانونی در این خصوص تصویب گردیده است. یکی از موضوعاتی که با رعایت آن وظیفه امانت‌داری رعایت و از تعارض منافع شخصی مدیران با منافع شرکت جلوگیری می ­گردد، الزام مدیران به اعلام و افشای منافع در معاملات پیشِ­روی شرکت است. در حقوق انگلیس این تکلیف در ماده 177 قانون شرکت­های 2006 تحت عنوان وظایف عمومی مدیران و در حقوق ایران در ماده 129 لایحه اصلاحی قانون تجارت مصوب 1403 پیش­بینی گردیده است.  به دلیل اهمیت این موضوع، به صورت تطبیقی به بررسی آن در حقوق انگلیس به عنوان یکی از نظام­های حقوقی پیشرفته با حقوق ایران پرداخته خواهد شد. نهایتاً این نتیجه حاصل خواهد شد که اگرچه در لایحه اصلاحی قانون تجارت ایران و همچنین لایحه قانون تجارت مصوب 1403 به این موضوع اشاره شده است، اما خلاء و نقص­های قانونی متعددی در هر دو نظام حقوقی انگلیس و ایران به چشم می­خورد که بررسی و رفع آن­ها حیاتی است. لذا ضرورت تـدوین و وضع قوانینی جامع در ارتباط با این وظیفه و رفع خلاء­ها و نواقص قانونی؛ خصوصا با توجه به بین­المللی گردیدن شرکت­ها تجاری و افزایش مبادلات فرامرزی به شدت احساس می­گردد.
کلیدواژه‌ها
افشای منافع
تعارض منافع
رابطه امانت‌داری
وظیفه وفاداری
مدیر
شرکت تجاری

موضوعات

  • اسکینی، ربیعا (1390). حقوق تجارت،کلیات، معاملات تجاری، تجار و سازماندهی فعالیت­های تجاری. تهران:  انتشارات سمت. چاپ چهاردهم.

    پاسبان، محمدرضا (1395). حقوق شرکت­های تجاری. تهران: انتشارت سمت، چاپ ششم.

    پاسبان، محمد رضا و محمودی، صلاح. (1403)، بررسی تطبیقی وظیفه وفاداری مدیران شرکت و تاثیر آن بر مدیریت تعارض منافع و حفظ اطلاعات در حقوق ایران و انگلستان. پژوهش­های حقوقی، 23(57): 409-438. https://doi.org/10.48300/jlr.2022.352833.2127

    پاکدامن،رضا (1389). حقوق شرکت­های تجاری. تهران: انتشارات خرسندی. چاپ اول.

    پوررضایی، علی؛ غریبه، علی و پاشازاده، حسن. (1402). قاعده­گذاری و اهداف آن در قلمروی وظایف عام مدیران شرکت­های سهامی؛ مطالعه در حقوق ایران و انگلیس. پژوهش حقوق خصوصی، 11(43): 149-180. https://doi.org/10.22054/jplr.2023.66582.2654

    جنیدی، لعیا و اکبریان طبری، معصومه (1397). رابطۀ امانی مدیران در شرکتهای سهامی: بررسی تطبیقی در حقوق ایران و انگلستان. مجله حقوق تطبیقی، 14(2): 69-96. https://law.mofidu.ac.ir/article_34499.html

    زمانی، سید قاسم؛ شمسایی، محمد و حسینی آزاد، سید علی (1403). جایگاه اصل شفافیت در حقوق بین­الملل اقتصادی. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، 54(1): 75-96. https://doi.org/10.22059/jplsq.2020.294951.2283

    شهنیایی، احمد (1400). تکالیف مدیران در موقعیت های تعارض منافع شخصی با منافع شرکت، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره روزنامه 5329، شماره خبر 3821224.https://donya-e-eqtesad.com/ 

    شهیدی، مرتضی و شمس الهی، محسن. (1399). مطالعه­ی تطبیقی تعهد ایجابی ناشران اوراق بهادار به افشای اطالعات در حقوق ایران و آمریکا. مجله پژوهشنامه حقوق تطبیقی، 4(5)، 239-280. https://doi.org/10.22080/lps.2020.18215.1166

    عبدی پور فرد، ابراهیم (1395)، حقوق تجارت، جلد اول، چاپ دوم، تهران: مجد.

    کریمی، احمد؛ عرب احمدی، مجیدرضا (1401). بررسی چگونگی رفع مشکلات مربوط به اعمال تعارض قوانین در تجارت خارجی از طریق اعمال لکس مرکاتوریا. دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی، 11(2)، 25-40. https://doi.org/10.30473/clk.2022.65192.3107

    کریمی، محمد؛ کاشانی، جواد و عرب احمدی، مجیدرضا. (1400). تحلیلی بر نقش حسن نیت در جلوگیری از رفتار فرصت طلبانه در حقوق قراردادها. دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی، 10(2)، 1-20.  https://doi.org/10.30473/clk.2022.63545.3061

    گرگین، بتول و عزیززاده، فاطمه. (1402). مطالعه تطبیقی خرید و فروش اجباری سهام در نظام حقوقی کامن لا و ایران. نشریه علمی دانش حقوق مدنی، 12(1)، 35-46. https://doi.org/10.30473/clk.2023.68138.3178

    ماستری فراهانی، رقیه؛ قربانی، علی و رضایی نژاد، ایرج. (1403). جلوه‌های قاعده منع تعارض منافع در حقوق کیفری ایران؛ با تأکید بر قانون مجازات اسلامی1392 با رویکردی تطبیقی. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 7(24): 170- 203. https://doi.org/10.22034/law.2024.2037381.1432

    محقق داماد، سیدمصطفی و درویش‌زاده،  محمد. (1401). سرمقاله: آوار «تعارض منافع» بر سر مردم رنج دیده آبادان. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 5(14): 7-15.  https://doi.org/10.22034/law.2022.252787

    محمدی، سام و باقری، علی.(1393). بررسی وضعیت و آثار حقوقی معاملة مدیرعامل با شرکت در مقایسه با لایحة جدید قانون تجارت. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی،45(2): 339-359. https://doi.org/10.22059/jlq.2015.54452

    مقدم، عیسی. (1399). تصاحب فرصت بستن قرارداد متعلق به شرکت تجاری توسط مدیر و ضمانت اجرای آن (مطالعه در حقوق انگلیس و آمریکا و ایران). ،فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 50(4): 803-818. https://doi.org/10.22059/jlq.2020.294574.1007316

    وقفی، سید حسام؛ سلیمانیان، سید مریم؛ مانیان، فرزاد و فیاض، علی (1397). بررسی رابطه بین معاملات با اشخاص وابسته باکیفیت افشا, مدیریت سود و سودآوری در شرکت های بورس اوراق بهادار تهران. پژوهش های تجربی حسابداری، 7(28): 71-93. https://doi.org/10.22051/jera.2017.9601.1255