فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

شخصیت حقوقی ، تاریخچه، مبانی و آثار، با تاکید بر بررسی تطبیقی شرکتهای تجاری در نظام حقوقی ایران و حقوق نوشته (فرانسه و آلمان)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
سمیرا سلیمانزاده
استادیار دانشکده تجارت و بازرگانی دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/law.2025.2045235.1480
چکیده
در خصوص نحوه بروز و ظهور شخصیت حقوقی، تاریخچه مفصلی وجود دارد. این پیشینه دیرینه، ریشه در مبانی متعددی دارد که در هر نظام حقوقی از یک پشتوانه نظری و تئوریک نشئت می گیرد. هریک از این تئوری ها  در هر نظام حقوقی هواداران و مخالفان خود را دارد. باور به هریک از این تئوری ها، در نحوه نگارش قوانین راجع به شرکتهای تجاری و سایر نهادهای واجد شخصیت حقوقی منعکس شده است. مبانی یادشده هم چنین در نحوه داوری و قضاوت در نظام قضایی هر کشور در خصوص شرکتهای تجاری و اظهار نظر دکترین  راجع به شخصیت حقوقی، اثرگذار شده است. تئوری اجتماعی بودن شخصیت حقوقی، اصالت را به اشخاص تشکیل دهنده شرکت می دهد در حالی که تئوری فرضی بودن شخصیت حقوقی، اصالت را از آن مرجع اعضای مجوز برای تشکیل شرکت می داند. در نهایت تئوری واقعی بودن شخصیت حقوقی اصالت و واقعیت را از آن شخصیت حقوقی می داند و نه عوامل بیرونی. نظام حقوقی ایران در بخش شرکتهای تجاری عمدتاً  از کشورهای رومی-ژرمنی  الهام گرفته است. بررسی مبانی ایجاد شخصیت حقوقی و تاثیر آن در نحوه قانون‌گذاری و قضاوت راجع به شخصیت حقوقی واجد اهمیت است. در این پژوهش نگارنده سعی نموده است تا ضمن بیان مهم ترین مبانی راجع به شخصیت حقوقی در کشورهای تاثیرگذار در نظام حقوقی رومی ژرمنی، شواهدی از نظام حقوقی آن کشور در خصوص پذیرش نظریه های یادشده و اثر آن بر قوانین و مقررات آن کشور ارائه دهد.  نگارنده سعی بر این دارد با تحلیل مبانی شخصیت حقوقی به صورت تطبیقی، رویکرد نظام حقوقی ایران را در بخش شرکتهای تجاری  تا حد ممکن بیان نماید.این پژوهش تلاش نموده است که رویکردی جامع را در حقوق ایران با بررسی همه قوانین تجارت تصویب شده و در حال تصویب در ایران به خواننده ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها
شرکت تجاری
شخصیت حقوقی
نظریه واقعی بودن
نظریه اعتباری بودن
نظریه اجتماعی بودن

موضوعات

  • اسکینی، ربیعا، (1386)، حقوق تجارت، شرکتهای تجاری، جلد اول، تهران، انتشارات سمت، چاپ یازدهم، 1386
  • اسلامی پناه, علی . (1397). مکتب تاریخی حقوق. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 2(2), 11-20. doi: 10.22034/law.2019.239519
  •  آقانظری، حسن، (1396)، بررسی فقهی حقوقی شخصیت حقوقی، فصلنامه حقوق اسلامی، سال چهاردهم، شماره 54
  • پاسبان، محمدرضا(1392)، حقوق شرکتهای تجاری، تهران، انتشارات سمت،
  • پاسبان، محمدرضا،(1389) زمان پیدایش شخصیت حقوقی و پیامدهای آن، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال دوازدهم،شماره 31
  • پاسبان، محمدرضا،(1402) جلد اول کلیات، تاجر و اعمال تجارتی، تهران، انتشارات گنج دانش، چاپ دوم
  • دمیرچیلی، محمد،  حاتمی، علی، قرائی، محسن،(1389) قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، تهران، چاپ دهم، انتشارات گنج دانش،
  • ستوده تهرانی، حسن، (1391)حقوق تجارت (جلد اول)، چاپ سی و سوم، تهران، نشر دادگستر،
  • سلیمانزاده،سمیرا،(1401)، ابراهیمی، سید نصرالله، (1401)«اعمال فراسرزمینی قوانین و مقررات در گروه شرکتهای تجاری و بررسی مبانی آن»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره 25، شماره98
  • سلیمانزاده، سمیرا، جنیدی، لعیا(1400)، «عبور از قواعد سنتی شرکتهای تجاری در گروه شرکتهای تجاری»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی شماره 98
  • سلیمانزاده، سمیرا(1401)، گروه شرکتهای تجاری، قانون حاکم و دادگاه صالح، چاپ دوم، تهران، شرکت سهامی انتشار،
  •  سلیمانزاده، سمیرا،(1401)،خرق حجاب شخصیت حقوقی شرکت، مبانی و آثار، دوفصلنامه نقد و تحلیل آرای قضایی، دوره 1، شماره 2
  • صادقی نشاط, امیر . (1397). ماهیت حقوقی شرکت‌های مدنی و تجاری. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 1(1), 235-245. doi: 10.22034/law.2018.239503
  •  صفار، محمدجواد(1395)، شخصیت حقوقی،چاپ دوم، تهران،انتشارات بهنامی
  • فخلعی، محمدتقی،حائری، محمدحسن،قاسمی، محمدعلی(1393)، «تحلیل فقهی شخصیت حقوقی»، آموزه های فقه مدنی، شماره 9
  • کاتوزیان، ناصر(1379)، تحول نهاد وقف و دورنمای آینده آن، مطالعه تطبیقی، نشریه نقد و نظر، شماره 1 و 2 ، 1379
  • کاویانی، کوروش(1391)، حقوق شرکتهای تجارتی، چاپ سوم، تهران، نشر میزان،