فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی اصول و بایسته‌های مرتبط با تعیین شرایط و فرایند احراز صلاحیت داوطلبان انتخابات

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشگاه امام صادق، تهران، ایران
2 دانش ‏آموختۀ دکتری حقوق عمومی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران‏
3 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران‏
4 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
 در بسیاری از قوانین اساسی کشورها، حق تعیین سرنوشت و مشارکت سیاسی مردم از طریق ابزار انتخابات به‏عنوان یکی از حقوق بنیادین آنان پذیرفته‏ شده است و از ملزومات زندگی اجتماعی و سیاسی آن جوامع محسوب می‌شود. برگزاری انتخابات و برگزیدن انتخاب‌شوندگان توسط انتخاب کنندگان منوط به وجود شرایط اساسی در نظام حقوق انتخاباتی کشورهاست. از آن جایی که انتخابات فرصتی برای جانشینی و انتقال مناصب و مسئولیت‌ها در جامعه است، می‌بایست اصولی حاکم بر شرایط و فرایند آن باشد. به همین منظور این مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر اسناد کتابخانه‌ای معتبر، با نگاهی تطبیقی در پی پاسخ‌دهی به این پرسش است که چه اصول و بایسته‌هایی ناظر به شرایط و فرایند تطبیق این شرایط بر داوطلبان انتخاباتی، حاکم بوده و نظامات حقوقی چه تدبیری برای آن اندیشیده‌اند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با استفاده از تجربه و الهام از نظام حقوقی کشورها، امکان مطالعه، بررسی و اصلاح اصول و بایسته‌های حاکم بر شرایط انتخاب شوندگان در دو حوزة اصول مربوط به تعیین شرایط و فرایند احراز صلاحیت داوطلبان وجود دارد که در این پژوهش مورد بحث قرار گرفته ‌است. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابوالحسنی، محسن (1393). گزارش پژوهشی آشنایی با مفاهیم حقوق عمومی بررسی مفهوم استقلال، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.
اسدی اوجاق، نادر و طاهری، محسن (1401).  تأملی بر کاربستِ فناوری‌های نوین در نظام انتخاباتی و الزامات قانونی آن در نظام حقوقی ایران. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 5(15): 17-45. https://doi.org/.22034/law.2022.556199.1173
اسماعیلی، محمدمهدی، و موحدیان، احسان (1388). انتخابات در نظام جمهوری اسلامی و بررسی نقش رسانه ملی در آن. پژوهش‌های ارتباطی، 16(1)، 175-192. https://doi.org/10.22082/cr.2009.23908
اطاعت، جواد (1383). انتخابات و نظارت شورای نگهبان. حقوق اساسی، 1(2): 3-27. https://www.asasimag.ir/article_105582_4d0097160a1841e1c73286968709ddc2.pdf
انصاری، باقر (1399). اصول و فنون قانون قانون‌گذاری، تنظیم پیش‌نویس طرح‌ها و لوایح، تنقیح و تدوین قوانین. تهران: انتشارات دادگستر.
بزرگمهری، مجید (1385). بررسی تطبیقی شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان در نظام انتخاباتی ریاست جمهوری ایران و فرانسه. حقوق اساسی، 4(7): 45-55. https://www.asasimag.ir/article_105321.html
تقی‌زاده، جواد (1390). اعمال حق رأی در حقوق انتخابات سیاسی ایران و فرانسه. پژوهش‌های حقوق تطبیقی، ۱۵ (۳)، ۷۵-۹۲. https://clr.modares.ac.ir/article_13764.html?lang=fa
تقی‌زاده، جواد، کریم‌زاده شریف‌آباد، طیبه (1392). اصل برابری و نظارت قانونی بر اجرای انتخابات نهادهای سیاسی. مطالعات حقوقی، 5(1): 25-48. https://doi.org/10.22099/jls.2013.1566
حاجی ملا، هیوا، محمدی، عقیل (1400).  نسبت‌سنجی اصل ضرورت و اصل تناسب در قلمرو تحدید و تعلیق حق‌های بشری. مطالعات حقوقی، 13(1): 29-54. https://doi.org/10.22099/jls.2020.38517.4077
خالقی، علی (1393). نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
خسروی، حسن. (1387). حقوق انتخابات دموکراتیک، تهران: مجد.
باقری خوزانی، محمدحسن، برومند، محمد، صالحی، محمد (1403). بایسته‌های تضمین شفافیت در انتخابات ریاست‌جمهوری؛ با تأکید بر سیاست‌های کلی انتخابات. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، 54(4): 2523-2546. https://doi.org/10.22059/jplsq.2023.349933.3202
رضائی زاده، محمدجواد، داوری، محسن (1395). مبانی و اصول تشخیص صلاحیت نمایندگی مجلس شورای اسلامی. دانش حقوق عمومی، 5(14): 117-142. https://mag.shora-rc.ir/article_96.html
شیخ‌الاسلامی، محسن (1398). حقوق اساسی تطبیقی، شیراز: نشر شیراز.
عالی‌پور، حسن (1395). نظام حقوقی انتخابات و حق انتخاب در جمهوری اسلامی ایران. مطالعات راهبردی، 18(69)، 88-63. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350727.1394.18.69.3.9
عباسی لاهیجی، بیژن، باقری خوزانی، محمدحسن، فراهانی، محمدصادق (1402). تأملی بر شاخصه‌های تضمین شفافیت مربوط به نامزدها، مجری و ناظر انتخابات مجلس شورای اسلامی؛ با تأکید بر سیاست‌های کلی انتخابات. پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، 24(1): 29-52. https://doi.org/10.30497/law.2023.243778.3324
عضدانلو، حمید (1384). آشنایی با مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی، تهران: نی.
سیدفاطمی، سیدمحمدقاری (1380). تحلیل مفاهیم کلیدی حقوق بشر معاصر، حق تعهد، آزادی، برابری و  عدالت. تحقیقات حقوقی، 4(شماره 33-34)، 209-265. https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56567.html
قاسمی حامد، عباس و براری چناری، یوسف (1403). شناسایی نهادهای ناظر بازار اوراق بهادار ایران با مطالعه امکان یا عدم امکان دخالت شورای رقابت در این بازار با مطالعه تطبیقی حقوق آمریکا، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 7(24)، 74-113. https://doi.org/10.22034/law.2024.2028957.1337
قاضی، ابوالفضل (1383). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران: نشر میزان، چاپ دوازدهم.
قربان‌نیا، ناصر (1387). حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ دوازدهم.
مرکز مالامیری، احمد (1385). حاکمیت قانون، مفاهیم، مبانی و برداشت‌ها، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس، چاپ اول.
مدنی، سید جلال‌الدین (1379). حقوق اساسی تطبیقی، تهران: نشر پایدار.
مونتسکیو (1343). روح القوانین. ترجمه علی‌اکبر مهتدی، تهران: امیرکبیر، چاپ پنجم.
هاشمی، سید محمد (1384). حقوق بشر و آزادیهای اساسی. تهران: نشر میزان.