فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

شرایط و آثار فریب و غرور در تحقق ضمان قهری؛ مطالعه تطبیقی در حقوق اسلام، ایران، انگلیس و فرانسه

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه حقوق خصوصی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
چکیده
غرور یکی از موجبات مهم ضمان قهری است، که گستره وسیعی از خدعه، فریبکاری و تدلیس را شامل می شود. این قاعده یکی از قواعد فقهی است و فقها آن را ذیل قاعده «المغرور یرجع الی من غره »مورد بحث قرار داده اند. در کتب حقوقی ایران این مسئله به صورت مستقل و منسجم بررسی نشده و ضوابط آن مشخص نیست، از این رو آنچه در این کتابها آمده ، نامفهوم است و خلاء قانونی ناشی از آن را نشان می دهد و همین امر موجب شده است که با چالشهایی در این زمینه روبرو باشد . اما در مقایسه با حقوق فرانسه مترقی تر به نظر می رسد. در حقوق فرانسه براساس ماده 1130 قانون مدنی مصوب 2016 فریب ، غرور و تدلیس جنبه شخصی دارد و در حیطه عیب اراده قرار می گیرد، که خود این ماده گویای همة موارد فریب نبوده؛ ناقص و در برخی موارد مبهم است.
اما حقوق انگلیس نسبت به حقوق ایران و فرانسه جامع تراست در حقوق انگلیس از غرور و فریب؛ تحت عنوان تقلب و اظهار خلاف واقع، یاد می‌شود و زمانی تحقق می‌یابد که بدون صراحت کافی از یک مفهوم دو پهلو استفاده گردد و شخص توصیف کننده با قصد فریب عمداً اظهارات عاری از صحت بیان کند و یا در صحت و سقم اظهارات خود بی‌مبالاتی کرده باشد. به هر حال مطالعه قواعد حقوقی کشورهای مذکور نشان دهندة این است که فریبکاری از موجبات مسئولیت مدنی قلمداد می­گردد و مبنای حکم ضمان ناشی از آن­، فریب و غروری است که موجب ورود خسارت شده است که هر یک با روشهای خود برای پیشگیری از وقوع آن در درون جامعه خود تلاش می کنند و در بعضی وجوه، موارد عمدتا مبتنی بر وجود ترک فعل و یا عدم ترک فعل است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • بهرامی, حسین . (1403). بررسی تجاری بودن معاملات غیر منقول با تأملی در حقوق فرانسه. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 6(21), 45-66. doi: 10.22034/law.2024.2014978.1269
  • حیدری سید رسول( 1397)، تدلیس، مروری بر حقوق تطبیقی ایران، فرانسه و انگلیس، فصلنامه مطالعات حقوق، شماره 19
  • سلیمانزاده, سمیرا . (1404). شخصیت حقوقی ، تاریخچه، مبانی و آثار، با تاکید بر بررسی تطبیقی شرکتهای تجاری در نظام حقوقی ایران و حقوق نوشته (فرانسه و آلمان). فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 8(26), 79-106. doi: 10.22034/law.2025.2045235.1480
  • شفیعی علویجه، قاسم(1390). شرایط غرور موجد مسئولیت در حقوق ایران و انگلیس، فصلنامه پژوهش حقوق و سیاست، سال سیزدهم شماره 33 ،تابستان.
  • لطفی اسداله،( 1379)، قاعده غرور، نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران ، شماره47
  • نجفیان مجید(1397). بررسی مسؤلیت مدنی ناشی از اضطرار، اکراه، فریب و غرور در فقه امامیه و حقوق ایران،کنفرانس ملی اندیشته های نوین و خلاق در مدیریت، حسابداری، حقوق و اجتماعی.
  • نوح جاه ریحانه و وارسته بازقلعه محمد(1400). بررسی فقهی و حقوقی قاعده غرور، هفتمین کنفرانس بین المللی مطالعات حقوقی و قضایی.
  • ولائی نادر، ره پیک سیامک و کاظمی نادر،(1401)، تحلیل فقهی – حقوقی ضمان غرور با تاکید بر ماده 526 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، نشریه علمی مطالعات حقوق تطبیقی معاصر،شماره 28
  • حسین دخت اطاقور شادی(1395)، تدلیس در معامالت و قراردادها در نظام های حقوقی ایران و فرانسه،سیزدهمین کنفرانس بین المللی و ملی مطالعات مدیریت، حسابداری و حقوق،