فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

انباشت سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری نامناسب و چالش جرأتمندی در فقه و حقوق زنده

سخن سردبیر

نویسندگان
سید حسین صفائی 1
محمد درویش زاده 2
1 استاد گروه حقوق خصوصی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 رئیس پژوهشکده حقوق و قانون ایران و قاضی پیشین دیوانعالی کشور، تهران، ایران
10.22034/law.2025.732493
چکیده
ابتدا اشاره می‌شود به اینکه رفتار جرأتمندانه در مقیاس خُرد و فردی به مثابه فضیلتی روان شناختی است؛ اما در مقیاس کلان و اجتماعی، جرأتمندی در بازخوانی انتقادی از سیاست‌ها و قوانین مصوب با چالش‌هایی مواجه است، غالب این چالش‌ها ممکن است ناشی از بیمِ بازخوانی انتقادی نسبت به وجوه تضمین کننده اسلامیت نظام باشد؛ در ادامه و برای رفع این نگرانی، پنج مستند ارائه می‌شود. مطابق این مستندات، بازخوانی انتقادی سیاست‌ها و قوانین به مثابه امر به معروف و نهی از منکر تصریح شده، در فرمان امام علی (ع) به مالک اشتر، تصریح شده، به حکم قانون، مصرح در دکترین و آزمون شده در تجربه بشری و مطالعه تطبیقی شناسایی و معرفی شده است. بر این اساس، در این مقاله، به ۹ عنوان از سیاست‌گذاری ها و قانون‌گذاری های بد و نامناسب اشاره می‌شود که بازخوانی، ترویج و تبیین وجوه آسیب و نامناسب بودن آنها ضرورت دارد.
عناوین این ۹ مورد، عبارت است از: ۱- سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به تورم دو رقمی در طول قریب به ۵۰ سال گذشته؛ ۲-سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به کاهش ارزش پول ملی؛ ۳-سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به استمرار و افزایش کسر بودجه دولت؛ ۴-سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری مغایر با الزامات تحقق چشم انداز ۲۰ ساله کشور؛ ۵- سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به فراوانی استثناهای قانونی؛ ۶-سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به مصونیت مقام‌ها و دستگاه‌های عمومی و دولتی؛ ۷- سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به نادیده گرفتن تجربه بشری؛ ۸-سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به استجازه‌گرایی؛ ۹- سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منتهی به نادیده گرفتن خیر همگانی و خواست عمومی. در این نوشتار، مصادیقی برای هر یک از این آسیب‌ها شمارش شده و از خلأ جرأتمندی در جامعه فقهی و حقوقی برای دعوت علمی و منطقی به بازخوانی انتقادی سیاست‌ها و قوانین نامناسب گلایه شده و بر مسئولیت آگاهان در این زمینه تاکید شده است.