فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی شرط اسقاط انجام برخی معاملات در شرکت های سهامی در حقوق ایران و فرانسه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
محمد داداش زاده 1
عبدالعلی محمدی 2
محمد باباپور 2
1 قاضی دادگستری
2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین، دکتری حقوق خصوصی
10.22034/law.2026.2092260.1810
چکیده
یکی از ارکان شرکت های سهامی، به مانند سایر شرکت ها، مدیران آن شرکت است. اصلی ترین وظیفه ایشان، حفظ امانت داری و رعایت منافع کلیه سهامداران است. در این راستا، مواد 129 و 132 قانون تجارت اصلاحی 1347 در مورد شرکت های سهامی، مدیران این شرکت ها را از انجام معاملات معینی با شرکت را منع کرده است و برای انجام آن معاملات، ضمانت اجراهایی را نیز در نظر گرفته است. انجام معاملات مدیران با شرکت سهامی را می توان یکی از مهم ترین مصادیق شرط اسقاط حق انجام معامله به طور جزیی دانست. اولین مصداق، معاملات اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت و همچنین مؤسسات و شرکت‌هایی که اعضای هیئت مدیره و یا مدیرعاملِ شرکت، شریک یا ‌عضو هیئت مدیره یا مدیرعامل آن‌ها باشند، است که در مادۀ 129 قانون تجارت اصلاحی 1347 پیش بینی شده است. دومین مصداقی که در قانون مزبور آمده است، ممنوعیت تحصیل وام یا اعتبار از شرکت و تضمین یا تعهد دیون مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره توسط شرکت است که در مادۀ 132 این قانون ذکر شده است و سومین مصداق انجام معامله مشابه با شرکت توسط مدیران و مدیرعامل که متضمن رقابت با عملیات شرکت باشد، است. در حقوق فرانسه نیز شاهد مقررات مشابهی هستیم. قانونگذار فرانسوی نیز مواد ال. 38-225 تا 43-225 قانون تجارت اصلاحی سال 2001 را به چنین معاملاتی و ضمانت اجراهای آن اختصاص داده است. بحث اصلی این است که قلمرو اشخاص مشمول و ماهیت چنین معاملاتی چیست و چه ضمانت اجراهایی در حقوق این دو کشور پش بینی شده است. بر این اساس، موضوع این نوشتار حاضر تحلیل ماهیت این شروط و ضمانت اجراهای آن در حقوق کشورهای مورد بحث است و با روش کتابخانه ای و مطالعه تطبیقی- تحلیلی به این بحث می پردازد.
کلیدواژه‌ها
اسقاط حق
منع رقابت
حق انجام معامله
معامله مشابه با شرکت
موضوعات
الف: منابع فارسی
1.      اسکینی, ر. (1385). حقوق تجارت: شرکت های تجاری. تهران: سمت.
2.      امامی, س. (1386). حقوق مدنی (در اموال، مالکیت، حق انتفاع، حق ارتفاق، تعهدات به‌طور کلی، بیع و معاوضه). تهران: اسلامیه.
3.      امیری قائم مقامی, ع. (1355). حقوق تعهدات. تهران: دانشگاه تهران.
4.      پاسبان, م. (1389). حقوق شرکت های تجاری. تهران: سمت.
5.      تفرشی, م., اصغری آق‌مشهدی, ف. (1385). ماهیت حقوقی رابطه مدیران شرکت‌های سهامی با شرکت. مجله دانشکده علوم اداری و اقتصاد.
6.      سلیمانزاده,سمیرا . (1404). شخصیت حقوقی ، تاریخچه، مبانی و آثار، با تاکید بر بررسی تطبیقی شرکتهای تجاری در نظام حقوقی ایران و حقوق نوشته (فرانسه و آلمان). فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 8(26), 79-106. doi: 10.22034/law.2025.2045235.1480
7.      محمدی,قاسم , جواهرکلام,محمدهادی و جمالی,مرتضی . (1401). تأثیر «بطلان» و «انحلال» عقد بر شرط ضمن آن؛ تدارک قاعده برای «استقلال شرط از عقد» از منظر حقوق اسلامی و رویه قضایی. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 5(17), 83-116. doi: 10.22034/law.2021.533203.1088
8.      جوهر, س. (1399). حقوق شرکت های تجاری. تهران: جاودانه.
9.      حبیبی, م. (1382). حقوق مدنی تحلیلی. تهران: میزان.
10.  حسن زاده, م. (1390). آثار ید امانی در معاملات مدیران شرکت های تجاری. ماهنامه کانون وکلا.
11.  شهیدی, م. (1387). حقوق مدنی 4 – شروط ضمن عقد. تهران: مجد.
12.  صالحی, ن., مهرگان, ب., رضایی فومنی, ا. (1403). بررسی تطبیقی نقش و جایگاه مدیران در شرکت های سهامی در حقوق ایران و انگلستان . پژوهش های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست, 250-268.
13.  صفایی, س., قاسم زاده, س. (1385). حقوق مدنی، اشخاص و محجورین. تهران: سمت.
14.  صقری, م. (1393). حقوق بازرگانی، شرکت‌ها. تهران: شرکت سهامی انتشار.
15.  فرحناکیان, ف. (1395). قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی. تهران: میزان.
 
ب: منابع فرانسه
16.     Constantin, A. (2019). Droit des sociétés. Paris: Dalloz.
17.     Didier, P. (2019). Droit commercial. Paris: Economica.
18.     Gibirila, D. (2024). Droit des sociétés. Paris: Ellipses.
19.     Guyon, Y. (2003). Droit des affaires. Droit commercial général et sociétés. Paris: Economica.
20.     Jeantin, M. (1996). Droit des sociétés. Paris: Montchrestien.
21.     MAGNIER, V. (2019). Droit des sociétés. Pairs: Dalloz.
22.     Messai-Bahri, S. (2005). La responsabilité civile des dirigeants sociaux. Paris: le Cannu.
23.     Mestre, J., & VELARDOCCHIO, D. (2015). sociétés commerciales. Paris: Lamy .
24.     Vidal, D. (2010). Droit des sociétés. Paris: LGDJ.
فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 تیر 1405