فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی اصل‌ ترمیم دادرسی در حقوق ایران و فرانسه

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه پیام نور تهران
10.22034/law.2026.2071019.1703
چکیده
موضوعِ «ترمیم دادرسی» به عنوان سازوکاری جهت اصلاح و تکمیلِ کنش‌ های دادرسی پس از طرح دعوا، نقطه‌ی تلاقی میان «فرمالیسمِ آیینی» و «عدالتِ ماهوی» است. در نظام آیین دادرسی مدنی ایران، فقدان نظریه‌ ای جامع در باب ترمیم‌ پذیریِ ایراداتِ شکلی و ماهوی، منجر به غلبه‌ی رویکرد بطلان‌گراییِ افراطی گردیده که خود از عوامل اصلی اطاله دادرسی و تحمیل هزینه‌های غیرضروری بر اصحاب دعوا، وکلای دادگستری، کارشناسان و دستگاه قضایی است. هدفِ این پژوهش، تبیینِ جایگاه اصل ترمیم دادرسی از طریق مطالعه تطبیقی با نظام حقوقی فرانسه است؛ نظام حقوقی‌ای که بر بنیاد دو اصلِ «عدم بطلان بدون ورود ضرر» و «اقتصاد دادرسی»، ساختاری نظام‌مند جهت تفکیک میان نقایصِ قابل‌اصلاح و ایراداتِ جوهریِ غیرقابل‌ترمیم ایجاد نموده است. این مطالعه نشان می‌دهد که برای گذار از رویه‌ی موجود به یک دادرسی کارآمد، اتخاذِ تفسیری غایت‌مدار از مقررات قانونی و پذیرشِ اصلِ «قابلیت ترمیمِ اعمال دادرسی» به عنوان قاعده‌ای عام «به‌جز در مواردِ استثناییِ ناشی از فقدان اهلیت» ضروری است. دستاوردِ نهایی مقاله، ارائه‌ی الگویی پیشنهادی برای سامان‌دهی به ایراداتِ شکلی و ماهوی است که ضمن صیانت از تضمین‌های بنیادینِ رسیدگی، با به حداقل رساندنِ قرارهایِ رد یا عدم استماع، کاراییِ نظامِ قضایی را در ورود به ماهیت دعوی و فصل خصومتِ مؤثر افزایش می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
کتب:
-        افتخار جهرمی، گودرز، و السان، مصطفی. (۱۳۹۹). آیین دادرسی مدنی (جلد دوم، چاپ دوم). نشر میزان.
-        خدابخشی، عبدالله. (۱۳۹۳). حقوق دعاوی: قواعد عمومی دعاوی (چاپ دوم). شرکت سهامی انتشار.
-        خدابخشی، عبدالله. (۱۳۹۹). حقوق دعاوی: تحلیل و نقد رویه قضایی (جلد هشتم، چاپ اول). شرکت سهامی انتشار.
-        شمس، عبدالله. (۱۳۸۲). آیین دادرسی مدنی (جلد دوم، چاپ چهارم). نشر میزان.
-        شمس، عبدالله. (۱۳۸۴). آیین دادرسی مدنی (جلد سوم، چاپ دوم). انتشارات دراک.
-        غمامی، مجید، و محسنی، حسن. (۱۴۰۳). آیین دادرسی مدنی فراملی (چاپ هفتم). شرکت سهامی انتشار
-        کریمی، عباس. (۱۳۸۹). ادله اثبات دعوا. انتشارات دانشگاه پیام نور.
-        کریمی، عباس، و پرتو، حمیدرضا. (۱۳۹۵). آیین دادرسی مدنی (جلد دوم، چاپ اول). انتشارات دادگستر.
-        محسنی، حسن. (۱۳۹۵). آیین دادرسی مدنی فرانسه (چاپ چهارم). شرکت سهامی انتشار.
مقالات:
-        السان، مصطفی و محمودی، نصیبه. (۱۳۹۷). مطالعه تطبیقی اصل تغییرناپذیری دعوای حقوقی در حقوق ایران و آمریکا. مطالعات حقوق تطبیقی، دورة ۹ (شمارة ۲)، 473-491.
-        پوراستاد، مجید. (۱۳۸۷). اصل حاکمیت اصحاب دعوای مدنی. فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دورة 38 (شمارة ۳)، صص 97 - 125.
-        پورطهماسبی فرد، محمد، و محسنی، حسن. (۱۳۸۴). اصل تسلط طرفین دعوا بر جهات و موضوعات دعوا. مجله کانون وکلا، شمارة ۱۹۰، صص 53-77.
-        حبیبی درگاه، بهنام. (1399). مفهوم اصل دسترسی ارزان به دادگستری و جلوه‌های آن. مجله حقوقی دادگستری، دورة 84 (شمارة 109)، صص 55- 77
-        درویش زاده، محمد. (1405). گذار از آرای قضایی ماده محور به آرای قضایی مسأله محور در عصر هوش مصنوعی. دوفصلنامه نقد و تحلیل آرای قضایی، دورة 5 (شمارة 9)، صص 18- 34 doi:  10.22034/analysis.2026.733546
-        شریعت باقری، محمدجواد. (1404). در جستجوی آراء مستدل و مستند؟ یا اتقان آراء قضایی؟. دوفصلنامه نقد و تحلیل آرای قضایی، دورة 4 (شمارة 8)، صص 9- 17 doi:  10.22034/analysis.2026.733546
-        شمس، عبدالله. (۱۳۸۱). اصل تناظر. مجله تحقیقات حقوقی، دورة 5 (شمارة ۳۵–۳۶)، صص 59- 86
-        مافی، همایون، و غمیلویی، محمد. (۱۳۹۷). مفهوم و ضمانت اجرای اصول دادرسی در آیین دادرسی مدنی. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، دورة 2 (شمارة 3)، صص 267-293. Doi:  10.22034/law.2019.239599
-        محسنی، حسن. (۱۳۹۳). نقص اعمال آیین دادرسی مدنی در حقوق فرانسه. مطالعات حقوق تطبیقی، دورة ۶ (شمارة ۲)، صص 793- 808
-        محسنی، حسن. (۱۳۹۷). تصرفات دادخواهان در دعوا و دادرسی (رویکرد تطبیقی). مطالعات حقوق تطبیقی، دورة ۹ (شمارة ۱)، صص 403- 423.
-        مولوی، محمد و صفری، ناهید. (۱۳۹۶). ایرادها و دفاع ماهوی. مجله حقوقی دادگستری، دورة ۸۱( شمارة ۹۷)، صص 181-163.
منابع فرانسه
-         Blandine Mallet-Bricout, l' application du remede par le juge judiciaire, Revue, n 4, 2022 .
-         CADIET, Loïc, 2008, La sanction et le procès civil, in : Mélanges J. Héron, L.G.D.J. Lextenso éditions.
-         CADIET, loic,Droit judiciaire prive,9e edition, lexis Nexis, paris, 2017.
-         Fricero, Natalie, Le juge et le principe du contradictoire, Recueil Dalloz, n° 18, 2019.
-         Guinchard, Serge, Ferrand, Frédérique & Chainais, Cécile, Procédure civile – Droit interne et droit de l'Union européenne, Dalloz, 35e édition, 2022.
-         Héron, Jacques & Le Bars, Thierry, Droit judiciaire privé, LGDJ, 7e édition, 2020.
-         Vincent, Jean et Guinchard, Serge , procédure civile, 26 Édition,Paris, Dalloz , 2001 .
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 مهر 1405