فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی چالش‌های نظری انتقال­پذیری داده‌های شخصی ازمنظر حقوق قراردادها

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
2 دانش‌آموخته دکتری فقه و حقوق خصوصی دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران
چکیده
مفهوم داده­های شخصی به هر گونه اطلاعات عینی یا ذهنی راجع به یک شخص حقیقی معین یا قابل­شناسایی اشاره دارد. چنین گستردگی معنایی، باعث شده است که گفتمان نظری انواع ارزش‌های مربوط به انسان را در آن دخیل ببیند و در وهله اول، در ادبیات حقوقی آشفتگی را در مورد ماهیت داده‌های شخصی تحمیل کند. چنین آشفتگی سؤال اصلی پژوهش حاضر را در قالب موضوع «حدودِ حق کنترل و مدیریت فرد» بر داده‌های خود ترتیب می‌دهد که آیا فرد موضوع داده، حق انتقال قراردادیِ چنین موجودیت‌های حقوقی را دارد یا نه؟ و اگر دارد به چه میزان؟ منشأ مشکل، این است که نگرانی برای حق حفاظت از داده‌های شخصی با توجه به رتبه آن به عنوان یک حق اساسی، تا حدودی بر ملاحظات مربوط به داده‌های شخصی از منظر قراردادی سایه انداخته است. در حالی که مقررات خاص کافی جهت رفع‌کردن این سایه وجود ندارد، پاسخ مناسب به مسئله انتقال‌پذیری داده­های شخصی ضروری می‌نماید. در همین راستا، در پژوهش حاضر با روش تحلیلی-توصیفی و با استناد به منابع کتابخانه­ای سعی می‌شود ضمن بیان چالش‌های نظری، که بخشی از آن به مبانی حقوقی داده­های شخصی بر می­گردد و بخشی از آن به قواعد عمومی قراردادها، به تحلیلی واقع بینانه­ای برسد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد با توجه به درهم­آمیختگی کارکردهای داده­های شخصی از حیث اقتصادی و غیر اقتصادی همچون حقوق بشر و حقوق شخصیت عملاً اتخاذ یک نظام حقوقی واحد سرانجامی روشن نخواهد داشت و به گره‌های کور داده‌های شخصی خواهد افزود. لذا باید از کثرت نظام حقوقی در عین حفظ ویژگی‌های خاص آن دفاع کرد؛ بدین ترتیب که در حوزه کارکردهای غیر اقتصادی از نظام حقوق شخصیتی تبعیت کرد و در حوزه کارکردهای اقتصادی از نظام حقوق قراردادها پیروی کرد. این رویکرد عملاً نتیجه ناکارآمدی نظام حقوق بشری و نظام حقوق مالکیتی و تعارض انتقال­پذیری داده­های شخصی با قواعد عمومی قراردادهاست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1387ش). ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، چاپ نوزدهم.
حکیم، محسن (بی­تا). نهج الفقاهه. قم: انتشارات 22 بهمن.
خمینی، روح­الله (1434ق). کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره‌، چاپ چهارم.
خوبیاری، حامد (1403). مطالعه تطبیقی و انتقادی حق بر فراموش شدن در پرتو اسناد بین‌المللی و حقوق ایران.  فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی. 7(23). 127-152.  https://doi.org/10.22034/law.2024.2028152.1335
خویی، سیدابوالقاسم موسوی (1417ق). مصباح الفقاهه. چاپ یکم. قم: انصاریان.
شهیدی، مهدی (1396ش). اصول قراردادها و تعهدات. تهران: مجد.
صفائی، سید حسین، قاسم زاده، مرتصی (۱۳۸۷ش). حقوق مدنی؛ اشخاص و محجورین، تهران: سمت.
قنواتی، جلیل (1382). مطالعه تطبیقی زمان انتقالی مالکیت در عقد بیع. مجله علمی حقوق خصوصی، 1(5)، 29-61. https://jolt.ut.ac.ir/article_11387.html
کاتوزیان، ناصر (1392ش). حقوق مدنی، اموال و مالکیت. تهران: نشر میزان.
محقق داماد، سید مصطفی (۱۴۰۶ق). قواعد فقهى‌. تهران: مرکز نشر علوم اسلامى‌.
مطهری، مرتضی (1390ش). مجموعه آثار. تهران: صدرا.
موسوی بجنوردی، محمد (1379ش). قواعد فقهیه. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
میرشکاری، عباس (1398ش). حق جلوت. مطالعات حقوق خصوصی، 49(3)، 523-542. https://doi.org/10.22059/jlq.2019.245902.1006959
میرشکاری، عباس؛ ملکی، نفیسه (1401). تحلیل حقوقی کالا انگاری شهرت. فصلنامه علمی رسانه، 33(2)،123-148.
نایینی، محمد حسین (1413ق). المکاسب والبیع. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.