فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی حق دسترسی آزاد به اطلاعات در پرتو قوانین ایران و فرانسه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
سید یوسف حسینی یزدی 1
کیان بیگلربیگی 2
ولی رستمی 3
1 کارشناس ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، دانشکده حقوق و ‌علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استاد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/law.2025.2047981.1580
چکیده
حق دسترسی آزاد به اطلاعات، نقش بسیار مهمی در افزایش آگاهی مردم درخصوص اطلاعات موجود در مؤسسات عمومی و در مواردی خاص، مؤسسات غیرعمومی دارد. این حق، باعث افزایش میزان مشارکت مردم در امور عمومی، جلوگیری از فسادهای اداری، پاسخ‌گویی دولت‌ها، تقویت آزادی بیان و مطبوعات، برابری و منع‌تبعیض، حکومت قانون و علی‌الخصوص شفافیت خواهد شد. بدین ترتیب، این آزادی نقش مهمی جهت حمایت از حقوق و منافع مردم در برابر تصمیمات نامطلوب مقامات اداری ایفا می‌کند. ایران و فرانسه در طول سالیان با وضع قوانین و مقرراتی درصدد برآمدند تا استیفای حق آزادی اطلاعات را ضابطه‌مندتر و سهل‌تر کنند. در این سیاق، پژوهش تطبیقی در این موضوع باعث شناسایی نقاط قوت، آسیب‌ها و چالش‌های دو کشور مورد بررسی در تقنین و اجرا در زمینة آزادی اطلاعات می‌شود. بدین‌منظور، در مقاله حاضر با روش توصیفی– تحلیلی و شیوه‌ی گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای سعی شده است کیفیت شناسایی و اِعمال این حق را به‌صورت موردی در حقوق کشورهای ایران و فرانسه مورد مطالعه تطبیقی قرار داده و به این پرسش پاسخ داده ‌شود که حق دسترسی آزاد به اطلاعات در ایران و فرانسه چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی از نظر ساختار حقوقی و اجرایی دارند؟ قواعد و ضوابط حقوقی دسترسی به اطلاعات در دو کشور تا چه حد جریان آزادانه اطلاعات را تجویز و فرآیندهای اجرایی و تضمینات حقوقی موجود تا چه اندازه دسترسی آزاد به اطلاعات را برای ذی‌حقان محقق می‌کند؟ درنهایت نگارندگان پس از بررسی و مطالعه منابع و متون حقوقی موجود، دریافتند که اگرچه در ساحت تقنین و قاعده‌گذاری، دو نظام حقوقی تفاوت قابل ملاحظه‌ای نداشته، اما هم‌چنان نظام حقوقی فرانسه، به‌دلیل سابقة طولانی‌تر و تجربة تاریخی در تقنین و اجرای مقررات مربوط به آزادی اطلاعات و پژوهش‌های عمیق‌تر، می‌تواند منبع و الگویی برای کارآمدتر کردن قوانین و مقررات و شیوه‌های اجرا و اعمال آزادی اطلاعات در ایران باشد.
کلیدواژه‌ها
حق دسترسی آزاد به اطلاعات
حقوق ایران
حقوق فرانسه
شفافیت
مبارزه با فساد

موضوعات

  • Ansari, B. (2007). Mass Communications Law. Tehran: Samt Publisher. (In Persian)
  • Ansari, B. (2018). Right of Access to Information. Tehran: Research Center For Culture, Art And Communications. (In Persian)
  • Ansari, B. (2020). Media Law. Tehran: Samt Publisher. (In Persian)
  • R. (2015). Freedom of Information; Training Manual for Public officials, At: http://www.article19.org/pdfs/tools/foitrainer smanual.pdf .
  • Case C-71/14, East Sussex County Council v Information Commissioner, Judgment of the Court (First Chamber) of 6 October 2015, ECLI:EU:C:2015:656, available at: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:62014CJ0071
  • Emami, M. &, Ostovar Sangari, K. (2020). Administrative Law. Vol. 1, Tehran: Mizan Publisher. (In Persian)
  • A. (2007). The Right to Know: Transparency for an Open World. Columbia University Press.
  • M. (2001). Freedom of Information and Corruption. Paper for the Global Forum on Flighting Corruption and Safeguarding Intergrity (The Campaign for Freedom of Information). At: www.cfoi.org.uk .
  • Group of Researchers (2017). Foundations of the Opinions and Views of the Guardian Council Derived from the Detailed Proceedings of the Years 2008-09. Tehran: Guardian Council Research Institute. (In Persian)
  • Haji, Z. (2014). Examining the Law on the Publication and Free Access to Information and its Effects in the Legal System of the Press. Journal of News Science, 2(9), 140-173. (In Persian)
  • Khani Valizadeh, S. (2019). The Commissions for Access to Information in the Light of French Law. Comparative Law Research Quarterly, 23(3), 127-154. (In Persian)
  • Khani Valizadeh, S. (2020). The Access to Information and Administrative Documents in Support of Citizens' Rights in French Law. Public Law Studies Quarterly, 50(3), 967-985. (In Persian)
  • Khosravi, H. &, Raminnia, M. &, Hoseini, M. (2021). Freedom of Access to Documents and Information in the Administrative Law of Iran and the European Union. Quarterly Journal of Administrative Law, 8(27), 77-98. (In Persian)
  • Khubyari, H. (2024). A Review of Principles Governing the budgeting system in Iran and France. Journal of Research and Development in Comparative Law, 7(23), 127-152. doi: 10.22034/law.2024.2028152.1335. (In Persian)
  • A. (2014). Documents administratifs. accès et réutilisation, Répertoire de contentieux administrative. Dalloz. (In French)
  • Y. & Slautsky. E. (2017). Freedom of Information in France; Law and Practice. Milan: EGPA Conferrence.
  • T. (2008). Freedom of Information: A Comparative Legal Survey. UNESCO.
  • Morattab, Y. &, Mousavi Saleh, M. &, Mirza Mohammadi, I. (2024). Analysis and Pathology of the Implementation of the Publication and Free Access to Information Act. Tehran: Islamic Parliament Research Center. (In Persian)
  • Motamednezhad, K. &, Motamednezhad, R. (2007). Communications Law. Vol. 1, Tehran: Media Studies and Planning Office. (In Persian)
  • Namakdoust Tehrani, H. (2004). Freedom of Information and the Right to Access; the Foundation of Democracy. Tehran: Islamic Parliament Research Center. (In Persian)
  • Raji, S.M. &, Salehi, A. (2018). Mechanisms of Access to Information of Budget in Iran Legal System and European Union. Journal of Legal Educations Govah, 4(7), 51-90. (In Persian)
  • rostami, V. and Sohrabi, H. (2024). A Review of Principles Governing the budgeting system in Iran and France. Journal of Research and Development in Comparative Law, 7(22), 57-99. doi: 10.22034/law.2024.2015999.1276. (In Persian)
  • Safaei, H. (2017). Civil Law Summary. Tehran: Mizan Publisher. (In Persian)
  • Soleyman Dehkordi, E. &, Afrasiyabi, H. (2015). The Right to Free Access to Information in the International and National Legal System. Quarterly Journal of International Police Studies, 6(21), 75-100. (In Persian)
  • W. (2007). Encyclopedia of Privacy. Volumes 1 & 2. London: Greenwood Press.
  • Vizhe, M. &, Taheri, A. (2011). Contribution to the Publication and Free Access to Information with Regard to the General Principles of Access to Information. Public Law Research, 13(35), 237-268. (In Persian).
فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 اردیبهشت 1404