فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از حمل و نقل هوایی کالای خطرناک در حقوق کشور ایران، فقه و اسناد بین المللی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم، ایران.
2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم، ایران.
چکیده
حمل و نقل هوایی به جابجایی کالا از طریق هواپیما به نقاط مختلف دنیا اطلاق می شود که این روش حمل و نقل، امروزه سریع ترین و امن ترین روش جابجایی کالا در مسافت های طولانی است و برای کالاهای فاسدشدنی، ارزشمند یا کالاهایی که نیاز به حمل سریع دارند، بسیار مناسب به نظر می رسد؛ اما در خصوص حمل و نقل هوایی کالاهای خطرناک شرایط اینگونه نیست؛ در خصوص کالاهای خطرناک لازم به ذکر است که حمل و نقل این کالاها می تواند خطرات متعدد و بسیار گسترده ای را برای سلامتی افراد، اموال و همچنین ایمنی پرواز به وجود آورند که تمامی موارد مذکور اقتضاء آن خواهد داشت که برای حمل و نقل هوایی ایمن کالاهای خطرناک و به منظور جلوگیری از خسارات اعم از انسانی و زیست محیطی، علاوه بر رعایت مقررات عام به مقررات خاصی که در راستای حمل این گونه مواد وضع گردیده، توجه خاصی شود. در خصوص ایمنی، ارزیابی مواردی مانند انواع خطرها، عوامل موثر در ایجاد خطر، آثار ناشی از آنها، میزان خسارات جانی، مالی و زیست محیطی پیش از بروز حادثه ضروریست. علیرغم اینکه تعهد ایمنی به عقیده اکثر حقوقدانان مسئولیتی قراردادی محسوب می شود، اما تسری آن به مسئولیت غیر قراردادی نیز صحیح است. زیرا در بسیاری از مواقع، علاوه بر طرفین قرارداد، اشخاص ثالث و محیط زیست در معرض خطر و خسارت قرار می گیرند. در خصوص حمل و نقل کالای خطرناک، علیرغم پذیرش مسئولیت مبتنی بر تقصیر در ماده 1 قانون مسئولیت مدنی، به دلیل گسترگی و شدت خسارات احتمالی و لزوم جبران به موقع آن ها و از سوی دیگر دشواری و بعضاً عدم امکان اثبات تقصیر، پذیرش مسئولیت بدون تقصیر، منطقی تر به نظر می رسد. پژوهش حاضر در صدد آن است به روش توصیفی – تحلیلی به تبیین موضوع در حقوق ایران، فقه و اسناد بین المللی بپردازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • السان، مصطفی(1387). تعهد ایمنی متصدی حمل و نقل در قرارداد حمل و نقل کالای خطرناک،پژوهشنامه حمل و نقل ، سال پنجم ، شماره 3
  • ایزانلو، محسن و پاک‌طینت، حسن (۱۳۹۱). «مطالعه ماهوی و آیین دادرسی جمع و انتخاب مسئولیت قهری و قراردادی نسبت به طرفین قرارداد»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره چهل و دوم، ش ۱.
  • بجنوردی، سید حسن(1419).القواعد فقهیه، نشر الهادی، چاپ اول
  • براتی، داود و رهبر، ناصر (۱۳۸۷). قوانین و آیین‌نامه‌های حمل و نقل مواد خطرناک، اولین کنفرانس حمل و نقل مواد خطرناک و اثرات زیست‌محیطی آن، تهران، دانشگاه تهران.
  • بهرامی احمدی، حمید و فهیمی، عزیزالله (۱۳۸۶). «مبنای مسئولیت مدنی زیست‌محیطی در فقه و حقوق ایران»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، دوره هشتم. جباری ، منصور (1379).مسئولیت متصدیان حمل ونقل هوایی در برابر مسافر و کالا(سیستم ورشو)، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، شماره 48
  • جباری، منصور(1390). حقوق بین الملل هوایی،نشر میزان ، چاپ اول
  • جباری،منصور و حسن نژاد، مجید (1392). بررسی تطبیقی معافیت های غیر قراردادی متصدی حمل و نقل هوایی در مقررات بین المللی و حقوق ایران ، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی،سال دوم ،شماره 4
  • جنیدی، لعیا (1381).مطالعه تطبیقی تعهد به دادن اطلاعات با تاکید بر نظام های کامن لا،مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی (دانشگاه تهران)،شماره 56
  • خشنودی، رضا (۱۳۹۲). مطالعه تطبیقی تعهد ایمنی در حقوق ایران و فرانسه، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره ۱۷، شماره ۱.
  • دریایی، رضا(1398). امکان‌سنجی فقهی و حقوقی جبران خسارت ناشی از مالکیت اشیاء خطرناک، آموزه های فقه مدنی، شماره 20.
  • دمرچیلی، محمد (1383). مسئولیت مدنی متصدی حمل و نقل دریایی، رساله برای دریافت درجه دکتری، دانشگاه تهران.
  • دین آرا، برات(1374).بررسی جدید حمل نقل کالای خطرناک در هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (پایان نامه ارشد)،دانشگاه صنعتی امیر کبیر
  • رهبر،ناصر،(1393)،حوادث مواد خطرناک
  • سادات حسینی، سید حسین(1384).بررسی مبنای مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای کالا ازطریق جاده و مقایسه ی آن با حقوق ایران و انگلیس، مجله تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی،شماره 42
  • سبزواری،سید عبد الاعلی(1413).مهذب الاحکام،موسسه انصار،دفتر آیت الله، چاپ 4
  • سپهوند، امیر(1353).مسئولیت مدنی، کانون وکلا،شماره 128-129
  • شهید ثانی،زین الدین الجبعی العاملی(1393).موسوعه شهید ثانی(حاشیه القواعد)، جلد 15،پژوهشگاه علوم و فرهنگ
  • شید، بابک(1391).مسئولیت مدنی، حمل و نقل دریایی مواد خطرناک، نشریه تحقیقات حقوق تطبیقی ایران و بین الملل، شماره 18.
  • صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله (۱۳۹۱). مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، ج ۳، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  • عباسلو،بختیار(1390).مسئولیت مدنی با نگرش تطبیقی،ج1،نشر میزان،چاپ اول
  • عزیزی،ابراهیم(1385).موارد معافیت متصدی حمل و نقل هوایی در مقابل مسافر و کالا، مجله تحقیقات حقوقی ، شماره 43
  • علامه،سید مهدی(1375).شروط باطل و تاثیر آن در عقود،انتشارات فرزانه،چاپ اول
  • فتح الله پور شیرازی،احمد رضا (1386).حقوق مسافر هواپیما،انتشارات هما.
  • فخاری، امیر حسین و محمدزاده مسلم(1386).ارکان تحقق مسئولیت قراردادی متصدی حمل و نقل هوایی در برابر مسافر در سیستم ورشو و کنوانسیون مونترال 1999،پژوهشنامه حقوق اسلامی،دوره 8، شماره 25
  • کاتوزیان،ناصر(1374).حقوق مدنی:الزامات خارج از قرارداد،جلد1،دانشگاه تهران،چاپ اول
  • کاتوزیان، ناصر(1379).عقود معین 2،کتابخانه گنج دانش
  • کاتوزیان،ناصر(۱۳۸۰).حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها، جلد ۳، تهران،شرکت سهامی انتشار
  • کاتوزیان،ناصر(1381).وقایع حقوقی،انتشارات شرکت سهامی انتشار، چاپ پنجم
  • کاتوزیان ،ناصر(1384).قواعد عمومی قراردادها ،جلد4،تهران ،انتشارات میزان
  • کاتوزیان،ناصر(1386).الزام های خارج از قرارداد،انتشارات دانشگاه تهران،چاپ هشتم
  • لوراسا،میشل (1375).مسئولیت مدنی ترجمه محمد اشتری،نشر حقوقدان،چاپ اول
  • محقق داماد،سیدمصطفی(1378).قواعد فقه بخش مدنی،نشر علوم اسلامی،چاپ هفتم
  • محمدی،ابوالحسن(1373).قواعد فقه،نشر یلدا،چاپ اول
  • معمری،محمد(1396).کاهش ریسک حمل و نقل مواد خطرناک در شرایط خاص، پایان نامه ارشد.
  • موسوی خمینی،روح الله(1368).تحریر الوسیله، جلد 2، نشر انتشارات اسلامی،چاپ اول
  • نجفی،شیخ محمد حسن(1404).جواهر الکلام، جلد 43، چاپخانه اسلامی، چاپ ششم
  • ولایی،عیسی(1374).فرهنک تشریحی اصطلاحات اصول،ج1، نشر نی، چاپ اول.
  • هوشمند فیروزآبادی, حسین . (1398). مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیست‌محیطی. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 2(3), 397-424. doi: 10.22034/law.2019.239560
  • یزدانیان، علیرضا (1379).حقوق مدنی و قلمرو مسئولیت مدنی، نشر آیلار،چاپ اول
  • Alhoudial,Mamdouh Ali,(2005),Air Carrier Liability_ Unfinished unification of Private International Air Law, A thesis Submitted by institute of Air and space Law of McGill University
  • Convention for the Unification of Certain Rules Relating to International Carriage By Air signed at Warsaw on 12 October 1929 ICAO Doc.7838(Warsaw Convention).
  • The Hague Protocol(1955), protocol to Amend the Convention for the Unification of Certain Rules Relating to International Carriage by Air, Signed at Warsaw on 12 October 1929, Done at the Hague on 28 September 1955,Icao Doc.1632
  • Convention Supplementary to the Warsaw Convention for The Unification of Certain Rules Relating to International Carriage by Air performed by a person Other than the Contracting Carrier , signed in Guadalajara, on 18 September 1961
  • Convention for the Unification of Certain Rules for International Carriage by Air, Montreal, 28 may 1999
  • Diedereiks_Verschoor, I.H.ph ,(1998) , An HNTRODUCTION TO AIR LAW, London
  • Specht ,Henrik,(1986), Passengeravart Ved International Lufttransport , citted in Henrik Larsen
  • Larsen , Irene , Regim of Liability in Private International Air Law with focus on the Warsaw system and Montreal Convention of 28 May 1999, RETTID 2002
  • Paulsson, Karin, (2009), passenger Liability, according to Montreal Convention University of Lund ,Thesis 30 Credits.
  • Malcolm , Clarcke ,(2010),Contract of Carriage by Air , second Edition , London, Lioyd,s Law
  • Midle , M,(2003),The Warsaw system of Liability in International Carriage by Air, Annuals of Air and Space Law, Vol 124
  • Nagarajan, Uma,(2010) “Aviatation Liability – A Comprarative study of Warsaw and Montreal Conventions”,project Assignment – Aviation Law – Ipgdalatm Academic

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 اردیبهشت 1404

فایل‌های تکمیلی/اضافی