فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مروری بر نظریه‌ی وظایف امانتدارانه در نظام حقوقی کامن‌لا و مطالعه تطبیقی در حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 هیئت علمی گروه حقوق، دانشکده الهیات، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، 35 کیلومتری جاده تبریز مراغه
2 هیئت علمی گروه حقوق دانشگاه شهبد مدنی آذربایجان
3 دانش آموخته حقوق خصوصی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
چکیده
پایه های اولیه ی وظایف امانتداری را می‌توان در حقوق روم پیدا کرد جایی که اصول اعتماد و تعهد برقرار شد. همچنین، تفکرات فلسفی یونان باستان با توجه به ضرورت روابط اعتماد محور و البته مسئولیت اخلاقی، زمینه ساز درک ضرورت مفهوم اعتماد شده است . وظایف مبتنی بر امانت در کامن لا چارچوب قانونی روابطی است که بر مبنای اعتماد و اتکاء ایجاد می شود . این وظایف معمولاً از سه جهت ظاهر می شوند . اولاً ، رعایت معیارهای بالاتری از مراقبت و احتیاط را از امانت دار ایجاب می کند . ثانیاً ، امانت دار را ملزم می کند منافع ذی نفعان را در اولویت اول قرار دهد . ثالثاً، رعایت وفاداری و صداقت از سوی امانت دار طلب می شود . با اینکه این تئوری قدمتی به درازای حقوق رم باستان و ادیان الهی دارد ولی تاریخ شناسایی این تئوری حداکثر به سی صد سال قبل بر می گردد . در کامن لا این تئوری از طرف قضات و حقوق دانان به کرات مورد استفاده قرار گرفته ولی این مفهوم به اندازه اهمیت خود مورد تبیین صحیح و جامع قرار نگرفته است . این تحقیق در نظر دارد به روش توصیفی و تحلیلی ارکان اساسی رابطه امانت دارانه را معرفی کرده و ضمن ارائه مبانی توجیهی این وظایف ، ماهیت روابط و گستره وظایف امانت داران را به محک بحث و بررسی بگذارد . به اجمال می توان گفت رابطه امانت دارانه نوعی واگذاری دارایی و تفویض اختیارات از جانب اصیل به امانت دار است که احتمال آسیب پذیری اصیل را دارد و ماهیت آن بر مختصات ذاتی روابط امانت دارانه و اهمیت هنجاری آن در چارچوب‌های قانونی متمرکز است . در فقه و حقوق ایران این تئوری به صراحت مورد توجه قرار نگرفته است ؛ لیکن جلوه هایی از آن را می توان در عناوینی چون عقود امانی ، رعایت غبطه موکل ، تکلیلف اطلاع رسانی دلال در فرضی که در معامله سهیم و یا ذی نفع می باشد و موارد دیگر مشاهده کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف) منابع فارسی
اسماعیلی، محسن؛ کربلایی پازکی، محمد. (1398). اعتبارسنجی مفهوم امین در فقه و حقوق ایران. آموزه­های حقوقی گواه، 6(10)، 1-24.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1386). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد اول، تهران: کتابخانه گنج دانش.
بهرامی, حسین . (1403). پاداش ستانی امین از ثالث، با نگاهی به حقوق انگلستان. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 7(24), 7-38. doi: 10.22034/law.2024.2036736.1424.
صفایی، سید حسین؛ قاسم­زاده، سیدمرتضی. (1384). اشخاص و محجورین.  تهران: انتشارات سمت.
کاتوزیان، ناصر. (1388). حقوق مدنی، درس­هایی از عقود معین، جلد دوم. تهران: کتابخانه گنج دانش.
محقق داماد، سیدمصطفی. (1400). قواعد فقه بخش مدنی مالکیت - مسئولیت. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
ماستری فراهانی، رقیه؛ قربانی، علی؛ رضایی­نژاد، ایرج. (1403). جلوه­های قاعده منع تعارض منافع در حقوق کیفری ایران؛ با تاکید بر قانون مجازات اسلامی 1392 با رویکردی تطبیقی، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 7 (24)، 170-203.
نیازی، عباس؛ بادینی، حسن. (1392). بررسی مسؤولیت آخذ بالسوم با نگاهی تطبیقی، پژوهش­های حقوق تطبیقی، 17(3)، 135-157.
یوسف­زاده، احمد؛ رستم­زاده اصلی، سروش؛ صابری، محمود. (1398). مطالعه تطبیقی تکالیف سهام­داران کنترل­کننده در قبال سهام­داران اقلیت در حقوق ایران و انگلیس، مطالعات حقوق تطبیقی، 10 (1)، 363-386.
ب) منابع عربی
بجنوردی، سیدحسن (1419). القواعد الفقهیه، جلد اول، چاپ اول، قم: نشر الهادی.
ج) منابع لاتینی
Briks P., & Pretto A. (2002). Breach of Trust. Oxford: Hart Publishing.  
Cornell Law Review. (2023). Fiduciary Duties of Trustees, Retrieved 18 Sep. 2024 from https://www.law.cornell.edu/wex/fiduciary_duties_of_trustees
Cornell Law Scool. (2022). Fiduciary Duty, Retrieved 16 Sep. 2024 from https://www.diligent.com/resources/blog/fiduciary-duties-of-board-members
Cooter, R., & Freedman, B. (1991). The Fiduciary Relationship: Its Economic Character and Legal Consequences, New York University Law Review, 1045-1076.
Conaglen, M. (2010). Fiduciary Loyalty: Protecting the Due Performance of Non-Fiduciary Duties, Oxford: Hart publishing.
Conaglen, M. (2017). Brickenden, In S. Degeling and J. NE. Varuhas, Equitable Compersation And Disgorgement Of Profit, (pp.111-141), Hart Publising.
Day, M. (2024). Fiduciary duty: Definitions, breaches, and prevention tips, Retrieved 16 Sep. 2024 from https://www.diligent.com/resources/blog/fiduciary-duties-of-board-members
Demott, Deborah. (2007). Disloyal Agents. Alabama Law Review, 58(5), 1049-1067.
Easterbrook, F., Fischel, D. (1989). The Corporate Contract. University of Chicago Law School,  89(7), 1416-1448.
Easterbrook, F., Fischel, D. (1993). Contract and Fiduciary Duty. The Journal of Law and Economics, 36 (1). 425-451. Doi: 10.1086/467282
Finn, P. (1977). Fiduciary Obligations, Sydney: The Law Book Company Ltd.
Finn, P. (1989). Fiduciaries and Trusts, Toronto:Carswell.
Flannigan, R. (2004). The Boundaries of Fiduciary Accountability, Canadian Bar Review, Vol. 83, pp. 35-90.
Frankel, T. (2002) Fiduciary Duties , In book: The New Palgrave Dictionary of Economics and the Law (pp.785-790) , DOI:10.1007/978-1-349-74173-1_148 , 785- 790.  (برداشته  شده از سایت: https://cyber.harvard.edu/trusting/unit5all.html )
Frankel, T. (2011). Fiduciary Law: New York, Oxford University Press.
Harding, M. (2016). Fiduciary Understanding. In P. B. Miller and A. S. Gold (Ed.), Contract, Status, And Fiduciary Law (pp. 71-89), Oxford University Press.
Harding, M. (2017). Disgorgement of Profit and Fiduciary Loyalty. In S. Degeling and J. NE. Varuhas, Equitable Compersation And Disgorgement Of Profit, (pp.19-40), Hart Publising.
Horne. C. (2015). The Avalon Project, Documants in Law, History and Diplomacy. Retrieved 15 September 2024 from https://avalon.law.yale.edu/ancient/hammint.asp
Johnston, D. The Roman Law of Trusts. Oxford: Clarendon Press.
Kosfeld, M., Heinrichs, M., Zak, P., & Fischabacher U. (2005). Oxytocin increases trust in humans. Nature, 435 (7042), 673–676. https://doi.org/10.1038/nature03701
Madoff, R. (1997). Unmasking undue Influence. Minnesota Law Review, 81(3). 571-630.
Miller, P. (2011). A Theory of Fiduciary Liability, McGill Law Journal, 56 (2), 236-288.
Miller, P. (2013). Justifying Fiduciary Duties, McGill Law Journal, 58(4), 969-1023.
Miller, P. (2014). ‘The Fiduciary Relationship’ in A Gold and P Miller (eds) Philosophical Foundations of Fiduciary Law, Oxford: Oxford University Press.
Moore, Colin. (2016). Obligations in the Shade: the application of fiduciary directors’ duties to shadow directors, Legal Studies, 36(2), 326-353.
Rebstein, L. (2011). Fencing Fiduciary Duties. Boston University Law Review. 91(3). 899-920.
Rotman, L. (2005).  Fiduciary Law. Toronto: Thomson Carswell.
Rotman, L. (2011). Fiduciray Law’s “Holy Grail”: Reconciling Theory and Practice in Fiduciary Jurisprudence, Boston University Law Review, Vol. 91. 921-971.
Rotman, L. (2017). Understanding Fiduciary Duties and Relationship Fiduciarity. McGill Law Journal, 62(4), 975-1042.
Scholz, L. (2020). Fiduciary Boilerplate: Locating Fiduciary Relationships in Information Age Consumer Transactions, The Journal of Corporation Law, 46:1, 143-196.
Scott, A. (1949). The Fiduciary Principle, California Law Journal, 37(4), 539-555.
Sealy, L. (1963). Some Principles of Fiduciary Obligation. Cambridge Law Journal, 21 (1), 119-140.
Seipp, D. (2011).  Trust and Fiduciary Duty in the Early Common Law, Boston University Law Review, 91(3), 1011-1037.
Shepherd, J. (1981). The law of Fiduciaries. Toronto: Carswell.
Smith, G. (2002). The Critical Resource Theory of Fiduciary Duty, Vanderbilt Law Review, 55(-), 1399-1498.
Sitkoff, R. (2014). ‘An economic theory of fiduciary law’ in A Gold and P Miller (eds) Philosophical Foundations of Fiduciary Law, Oxford: Oxford University Press.
Velasco, J. (2010). How Many Fiduciary Duties Are There in Corporate Law? Southern California Law review, 83(6), 1231-1318.
VerSteeg, R. (1999). Early Mesopotamian Commercial Law , University of Toledo Law Review, 30 (2), 183-214.
Vinter, E. (1955). A Treatise on the History and Law of Fiduciary Relationship and Resulting Trusts, 3rd ed. Cambridge: Heffer & Sons.
Weinrib, E. (1975). The Fiduciary Obligation. University of Toronto Law Journal, 25(1), 1-22