فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مسئولیت دولت در جبران خسارات شهرآشوبی؛ مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و انگلستان

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی مقطع دکتری رشته فقه و حقوق خصوصی دانشگاه شهید مطهری(ره)
2 گروه فقه و حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهید مطهری(ره)، تهران، ایران
چکیده
مسئولیت دولت در جبران خسارات شهرآشوبی؛ مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و انگلستان

با افزایش چشمگیر اعتراضات و اغتشاشات شهری، مسئله‌ی جبران خسارات وارده به اشخاص حقیقی و حقوقی و همچنین اموال آنها به یکی از چالش‌های اساسی نظام‌های حقوقی در تضمین حقوق شهروندان و حفظ نظم عمومی تبدیل شده است. تعیین دقیق جایگاه مسئولیت مدنی دولت و الزامات حقوقی و نهادی مرتبط با جبران خسارات ناشی از شهرآشوبی، از جمله مسائل حیاتی و نیازمند توجه در حوزه حقوق عمومی و مسئولیت مدنی است.

نظام حقوقی ایران، با اتکا به پیشینه غنی حقوقی و فقهی پویا، از ظرفیت‌های نظری و عملی گسترده‌ای برای تبیین و اجرای سازوکارهای موثر جبران خسارات ناشی از ناآرامی‌های شهری برخوردار است و می‌تواند با تدوین مقررات تخصصی و ارتقای فرآیندهای اجرایی، الگویی جامع و اثربخش در این حوزه ارائه دهد. نظام حقوقی انگلستان با تصویب و به‌روزرسانی قانون «جبران خسارت ناشی از اغتشاش» مصوب ۲۰۱۶، چارچوبی برای جبران این‌گونه خسارات ارائه کرده، اما همچنان با محدودیت دامنه شمول و ابهام در معیارها مواجه است. در این پژوهش با واکاوی دقیق الزامات حقوقی و نهادی هر دو نظام حقوقی و مقایسه‌ی نقاط قوت و ضعف آن‌ها، راهکارهای عملی و تقنینی به‌منظور بهبود نظام حقوقی ایران ارائه شده است.

این مقاله با بهره‌گیری از روش تحلیلی-تطبیقی، ضمن بررسی مبانی حقوقی مسئولیت دولت در ایران، به تحلیل تطور قوانین و مبانی نظری حاکم بر نظام حقوقی انگلستان پرداخت. بر اساس یافته‌های پژوهش و با استفاده از ظرفیت‌های موجود در فقه امامیه و اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چارچوبی جامع و کارآمد برای تضمین جبران خسارات ناشی از اغتشاشات در ایران طراحی گردید. این چارچوب پیشنهادی شامل تصویب قانون خاص، ایجاد صندوق ملی جبران خسارت، اصلاح سیاست‌های بیمه‌ای و قضایی، و تقویت رویکردهای پیشگیرانه است.

کلیدواژه‌ها: شهرآشوبی، اغتشاش، مسئولیت مدنی دولت، جبران خسارت، حقوق تطبیقی، آشوب، حقوق ایران، حقوق انگلستان.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

الف) فارسی
– آشوری، محمد. (۱۳۵۹). «عدالت کیفری در دیدگاه حمورابی». نشریه موسسه حقوق تطبیقی، (۷): ۲۴.
– انصاری، ولی‌الله. (۱۳۷۷). کلیات حقوق اداری. تهران: میزان.
– جنیدی, لعیا و راضی, سپیده . (1403). کارکرد حقوق تطبیقی در حقوق خصوصی با مطالعه موردی وجه التزام. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 7(23), 63-90. doi: 10.22034/law.2024.2028057.1332
– دهخدا، علی‌اکبر. (۱۳۹۰). لغت‌نامه: فرهنگ متوسط دهخدا. تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ.
– زرگوش، مشتاق. (۱۴۰۰). مسئولیت مدنی دولت. تهران: نشر میزان.
– صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله. (۱۳۹۳). مسئولیت مدنی: الزامات خارج از قرارداد. تهران: سمت.
–  صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله. (۱۳۹۹). مسئولیت مدنی تطبیقی. تهران: شهر دانش.
– صفائی، سید حسین؛ محقق‌داماد، سیدمصطفی؛ درویش‌زاده، محمد؛ و دیگران. (۱۴۰۱). «مسئله‌یابی حقوقی در ناآرامی‌های ۱۴۰۱ ایران». فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی(دانشنامه های حقوقی سابق)، ۵(۱۶). Doi: 10.22034/law.2023.702162
– طالب، مهدی. (۱۳۸۵). تأمین اجتماعی. تهران: دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام).
– طباطبایی مؤتمنی، منوچهر. (۱۳۹۰). حقوق اداری. تهران: انتشارات سمت.
– علیپور کیوی, هدی , معظمی, شهلا و بشیریه, تهمورث . (1404). بازشناسیِ الگوهایِ نوینِ پاسخ‌دهیِ‌ به بزهکاریِ اطفال و نوجوانان در حقوقِ انگلستان با نگاهی به حقوق ایران. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 8(26), 167-194. doi: 10.22034/law.2024.2042804.1465
– عمید، حسن. (۱۳۶۴). فرهنگ عمید. تهران: انتشارات امیرکبیر.
– غمامی، مجید. (۱۳۷۶). مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال کارکنان خود. تهران: نشر دادگستر
– کاتوزیان، ناصر. (۱۳۸۶). الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
– لمبتون، کاترین سواینفورد. (۱۳۷۹). نظریه‌ی دولت در ایران. ترجمه چنگیز پهلوان. تهران: گیو.
– مشهدی، علی. (۱۴۰۳). قانون دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی. تهران: خرسندی.
– مولابیگی، غلامرضا و احمدآبادی، حسین محمدی. (۱۴۰۴). صلاحیت و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری. تهران: جنگل.
–   نفیسی، علی‌اکبر. (۱۳۴۳). فرهنگ نفیسی. تهران: کتاب‌فروشی خیام.
 
ب) عربی
– الحسینی، سید میر عبد الفتاح. (۱۴۱۷ ق). العناوین الفقهیة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
 –شهید ثانی، زین‌الدین بن علی العاملی. (۱۴۱۳ ق). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع‌الإسلام. قم: بنیاد معارف اسلامی.
 
ج) انگلیسی
– Barnes, T. (1948). The Crown Proceedings Act, 1947. Canadian Bar Review, 26.
– Bussani, M., Sebok, A. J., & Infantino, M. (2022). Common law and civil law perspectives on tort law. Oxford, UK: Oxford University Press.
– Chartered Insurance Institute. (2016). Riot compensation claims: Meeting future challenges. London, UK: Chartered Insurance Institute.
– Criminal Law Act 1977. Retrieved from https://www.legislation.gov.uk
– Crown Proceedings Act 1947. Retrieved from https://www.legislation.gov.uk
– Edelman, J., Varuhas, J., & Higgins, A. (2024). McGregor on damages. London, UK: Sweet & Maxwell Ltd.
– Edmonds, T., & Strickland, P. (2015, December 1). Briefing paper: Riot (Compensation) Bill 13 (No. 07239). House of Commons Library. Retrieved from https://www.parliament.uk
– Flett, K. (2015). A history of riots. Newcastle upon Tyne, UK: Cambridge Scholars Publishing.
– Freedland, M., & Bernard, J. (2006). The public law–private law divide. Oxford, UK; Portland, OR: Hart Publishing.
– Garner, B. A. (2004). Black’s Law Dictionary. Thomson.
– Home Office. (2015, March). Consultation on reform of the Riot (Damages) Act 1886: Summary of consultation responses and conclusions. Retrieved from https://www.gov.uk
– Kinghan, N. (2013, September). Independent review of the Riot (Damages) Act 1886: Report of the review. Retrieved from https://www.gov.uk
– Lunney, M., & Oliphant, K. (2013). Tort law: Text and materials. Oxford, UK: Oxford University Press.
– Public Order Act 1986. (1986). Retrieved from https://www.legislation.gov.uk
– Radzinowicz, L. (1968). A history of English criminal law and its administration from 1750. London, UK: Sweet & Maxwell Ltd.
– Rogers, W. V. H. (2010). Winfield and Jolowicz on Tort. London, UK: Sweet & Maxwell.
– Rose, F. (2017). Blackstone’s statutes on contract, tort and restitution 2016–2017. Oxford, UK: Oxford University Press.
– Riot Compensation Act 2016. Retrieved from https://www.legislation.gov.uk
– Riot (Damages) Act 1886. Retrieved from https://www.legislation.gov.uk
– Rusbridger, A. (2011). Reading the riots: Investigating England’s summer of disorder. London School of Economics and Political Science. Retrieved December 26, 2024, from http://www.guardian.co.uk
– Tofaris, S., & Steel, S. (2016). Negligence liability for omissions and the police. Cambridge Law Journal, 75(1), 130.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.