فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

تحلیل رویکرد مشکل و راه‌حل در حقوق اختراعات؛ مطالعه تطبیقی در حقوق اتحادیه اروپا، بریتانیا و ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
در نظام‌های حقوقی گوناگون، ارزیابی و احراز گام ابتکاری به عنوان شرط اساسی ثبت اختراع همواره یکی از پیچیده‌­ترین موضوعات حقوق اختراعات محسوب می‌­شود. این پیچیدگی ناشی از ماهیت کیفی این رکن است که آن را از سایر شرایط اختراع یعنی جدید بودن و کاربرد صنعتی متمایز می­‌سازد. بر همین اساس، رویه قضایی و اداری کشورهای پیشرو نشان می­‌دهد بخش قابل توجهی از پرونده‌­های مطروحه در حوزه اختراعات حول محور احراز گام ابتکاری متمرکز است. در میان معیارهای مختلفی که برای سنجش گام ابتکاری توسعه یافته‌­اند، معیار مشکل و راه‌­حل به دلیل ساختار نظام­‌مند و انعطاف­‌پذیری نسبی خود، به عنوان رویکردی قابل اتکا مورد پذیرش قرار گرفته است. مزیت اصلی این روش در مقایسه با معیارهای دیگر این است که امکان تحلیل عینی‌­تر و مستندتری از اختراع را فراهم می­‌آورد. با این حال، اجرای این معیار در عمل با چالش‌­های متعددی روبرو است که از جمله می­‌توان به دشواری تعیین دقیق دامنه مشکل فنی، شناسایی کامل دانش پیشین مرتبط، و تعیین مرز بین راه‌­حل‌­های بدیهی و غیربدیهی اشاره کرد. چالش­‌های پیش روی معیار مشکل و راه­‌حل به مرور زمان، و در مواجهه با فناوری­‌های جدیدتر، دشوارتر می‌­گردد. در نظام حقوقی ایران نیز، با وجود تصریح به شرط گام ابتکاری در قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ و نیز قانون جدید حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳، رویه یکپارچه و شفافی برای ارزیابی این شرط وجود ندارد. بررسی تصادفی اختراعات ثبت شده در ایران نشان می­‌دهد، گرچه این مرجع با اتکا به ماده 1 قانون مصوب 1386 و 1403 از معیار مشکل و راه­‌حل بیش از سایر معیارها تبعیت می­‌کند، اما در عمل به دلیل نبود دستورالعمل­‌های تفصیلی و رویة منسجم، تفسیرهای متفاوت و گاه متعارضی از این معیار ارائه می‌­شود، لذا برای رفع این نارسایی‌­ها، مطالعه تطبیقی رویه­‌های مراجع بین­‌المللی مانند اداره ثبت اختراعات اروپا و دفتر ثبت اختراعات بریتانیا می‌­تواند بسیار راهگشا باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

فارسی
کتب
1.        صالحی ذهابی، جمال (1388). حق اختراع: نگرشی تطبیقی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
2.        نجفی، حامد (1396).  گام ابتکاری در حقوق اختراع. تهران: انتشارات مجد.
3.        میرحسینی، سید حسن (1387). حقوق اختراعات. تهران: نشر میزان.
مقالات
4.        جعفرزاده، میرقاسم و محمودی، اصغر (1384). شرایط ماهوی حمایت از اختراع از نگاه رویه قضایی و اداره ثبت اختراعات، مجله تحقیقات حقوقی. 8 (42):  69-148.
5.        جعفرزاده، میرقاسم و محمودی، اصغر (1385). نظام بین­المللی ثبت اختراع: زمینه­ها و ضرورت­ها، مجله تحقیقات حقوقی. 9 (44): 55-107.
6.        شاکری,زهرا . (1403). برخی مولفه‌های موثر بر تحول نظام مالکیت فکری: گسترش یا تحدید قلمرو حقوق. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 1(1), 241-271. doi: 10.22034/jpl.2024.716244
7.        صفائی,سیدحسین و درویش زاده,محمد . (1403). تحول در حقوق مالکیت فکری در پرتو توسعه دانش و فناوری. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 1(1), 7-19. doi: 10.22034/jpl.2024.718548
قوانین
8.        قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری، مصوب 1386 (منسوخ)
9.        قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1403
گواهی­های ثبت اختراع
10.    گواهی اختراع شماره 74871، مربوط به "فشار شکن ترمز حساس به بار جهت انواع خودروها دارای ترمز هیدرولیکی فاقد سیستم ABS"، تاریخ ثبت 13/2/1391.
11.    گواهی اختراع شماره 98317، مربوط به "بهینه­سازی سیستم خنک­کننده کویل­های مغناطیسی سنگین"، تاریخ ثبت 20/1/1398.
12.    گواهی اختراع شماره 98542، مربوط به "درب لیفت اند ترن دارای قفل کودک مانع مصرف اشتباهی مواد مرگبار نظیر داروها، سموم، شوینده­ها و اسیدها"، تاریخ ثبت 22/2/1398.
13.    گواهی اختراع شماره 100691، مربوط به "سیستم هشدار پارگی و خوردگی تسمه تایم با قطع استارت خودرو"، تاریخ ثبت 26/12/1398.
14.    گواهی اختراع شماره 108699، مربوط به "برج خنک­کننده شبه هیبرید جهت کاهش مصرف آب"، تاریخ ثبت 5/6/1401.
English:
Books
15.     Bainbridge, David I. (2010). Intellectual Property. United Kingdom: Pearson Education Limited.
16.     Cornish, W.R. (1999). Intellectual Property: Patents, Copyright, Trademarks and Allied Rights. United Kingdom: Sweet & Maxwell.
17.     European Patent Office. (2019). Case Law of the Board of Appeal of the European Patent Office. Germany: Legal Research Service of the Board of Appeal.
 
Articles and Thesis
18.     Almgren, Lisa. (2010). Inventive Step, Master thesis in comparative law, Law Faculty of University of Lund. Sweden: University of Lund.
19.     CHOU, Chih-Hao. (2016). Comparative Analysis of Inventive Step/Nonobviousness Standard and Case Study Thereof – from the Aspect of “the Problem to Be Solved”. 25: 1-10.
20.     Dumbraveanu, Radu. (2009). assessment of inventive step, master thesis, Faculty of Law, Lund University. Sweden: University of Lund.
 
Cases
 
21.     Actavis v Eli Lilly (2015)
22.     Beecham Group’s (Amoxycillin) Application (1980) R.P.C. 261 at 291
23.     Biogen Inc. v. Medeva PLC (1997)
24.     Eli Lilly & Co. v Human Genome Sciences, Inc. (2008) EWHC 1903 (Pat)
25.     Haberman and V & AMP; A marketing limited V. Jackel International limited (1999)   
26.     Hicktons patent syndicate v. patents & machine improvements (1909) 26 R.P.C. 339, CA
27.     Idenix Pharmacuticals LLC v. Gilead Sciences (Fed. Cir. 2019)
28.     T 0025/13 () of 20311.2014
29.     T 0026/86 (X-ray apparatus) of 21.5.1987
30.     T 0069/94 (Pharmaceutical composition/BEECHAM) of 18.06.1996
31.     T 0153/97 (Aerosol Formulation/MINNESOTA MINING AND MANUFACTURING) of 02.12.1998
32.     T 0172/03 (Order management/ RICOH) of 27.11.2003
33.     T 0208/84 (Computer-related invention) of 15.07.1986
34.     T 0211/01 (Hydroxypolyalkene amine/DOVER) of 01.12.2003
35.     T 0211/06 () of 25.04.2007
36.     T 0254/86 (Yellow dyes) of 05.11.1987
37.     T 0268/89 (Magnetic Plaster) of 06.02.1992
38.     T 0270/11 (Kosmetische Zubereitungen/BEIERSDORF) of 06.06.2013
39.     T 0273/92 () of 18.08.1993
40.     T 0334/92 (Benzodioxane derivatives/EISAI) of 23.03.1994
41.     T 0336/07 () of 11.10.2007
42.     T 0465/92 (Aluminium alloys) of 14.10.1994
43.     T 0479/00 (Colouring ceramics/VIGNALI) of 15.02.2002
44.     T 0506/95 () of 05.02.1997
45.     T 0589/95 () of 05.11.1998
46.     T 0603/89 (Marker) of 03.07.1990
47.     T 0606/89 () of 18.09.1990
48.     T 0641/00 (Two identities/COMVIC) of 26.9.2002
49.     T 0725/11 (Combination Antiviral Therapy/GILEAD) of 13.03.2017
50.     T 0914/02 () of 12.07.2005
51.     T 0964/92 (Benzodioxane derivatives/EISAI) of 23.08.1994
52.     T 1000/92 (Bisphenols/SHELL) of 11.05.1994
53.     T 1397/07 (Dimerisation process/NESTLE OIL OYJ) of 06.05.2010
54.     T 1543/06 (Game Machine/ GAMEACCOUNT) of 09.06.2007
55.     T 1693/07 (E-mail printing apparatus/CANON) of 17.02.2012
56.     T 1742/12 (On-demand instantiation/RAYTHEON) of 22.06.2016
57.     T 1761/12 () of 19.12.2017
58.     T 1764/09 () of 08.01.2014
59.     T 2001/12 (Memory Device and its Reading Method) of 29.1.2015
60.     T 2517/11 () of 12.10.2016
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.