فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

تحلیل رویکرد مشکل و راه‌حل در حقوق اختراعات؛ مطالعه تطبیقی در حقوق اتحادیه اروپا، بریتانیا و ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
در نظامهای حقوقی گوناگون، ارزیابی و احراز گام ابتکاری به عنوان شرط اساسی ثبت اختراع همواره یکی از پیچیده‌ترین موضوعات حقوق اختراعات محسوب می‌شود. این پیچیدگی ناشی از ماهیت کیفی این رکن است که آن را از سایر شرایط اختراع یعنی جدید بودن و کاربرد صنعتی متمایز می‌سازد. بر همین اساس، رویه قضایی و اداری کشورهای پیشرو نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از پرونده‌های مطروحه در حوزه اختراعات حول محور احراز گام ابتکاری متمرکز است. در میان معیارهای مختلفی که برای سنجش گام ابتکاری توسعه یافته‌اند، معیار مشکل و راه‌حل به دلیل ساختار نظام‌مند و انعطاف‌پذیری نسبی خود، به عنوان رویکردی قابل اتکا مورد پذیرش قرار گرفته است. مزیت اصلی این روش در مقایسه با معیارهای دیگر این است که امکان تحلیل عینی‌تر و مستندتری از اختراع را فراهم می‌آورد. با این حال، اجرای این معیار در عمل با چالش‌های متعددی روبرو است که از جمله می‌توان به دشواری تعیین دقیق دامنه مشکل فنی، شناسایی کامل دانش پیشین مرتبط، و تعیین مرز بین راه‌حل‌های بدیهی و غیربدیهی اشاره کرد. چالش‌های پیش روی معیار مشکل و راه‌حل به مرور زمان، و در مواجهه با فناوری‌های جدیدتر، دشوارتر می‌گردد. در نظام حقوقی ایران نیز، با وجود تصریح به شرط گام ابتکاری در قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ و نیز قانون جدید حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳، رویه یکپارچه و شفافی برای ارزیابی این شرط وجود ندارد. بررسی تصادفی اختراعات ثبت شده در ایران نشان می‌دهد، گرچه این مرجع با اتکا به ماده 1 قانون مصوب 1386 و 1403 از معیار مشکل و راه‌حل بیش از سایر معیارها تبعیت می‌کند، اما در عمل به دلیل عدم وجود دستورالعمل‌های تفصیلی و رویه منسجم، تفسیرهای متفاوت و گاه متعارضی از این معیار ارائه می‌شود، لذا برای رفع این نارسایی‌ها، مطالعه تطبیقی رویه‌های مراجع بین‌المللی مانند اداره ثبت اختراعات اروپا و دفتر ثبت اختراعات بریتانیا می‌تواند بسیار راهگشا باشد.

تازه های تحقیق

فارسی

کتب

1.        صالحی ذهابی، جمال (1388). حق اختراع: نگرشی تطبیقی. تهران: شرکت سهامی انتشار.

2.        نجفی، حامد (1396).  گام ابتکاری در حقوق اختراع. تهران: انتشارات مجد.

3.        میرحسینی، سید حسن (1387). حقوق اختراعات. تهران: نشر میزان.

مقالات

4.        جعفرزاده، میرقاسم و محمودی، اصغر (1384). شرایط ماهوی حمایت از اختراع از نگاه رویه قضایی و اداره ثبت اختراعات، مجله تحقیقات حقوقی. 8 (42):  69-148.

5.        جعفرزاده، میرقاسم و محمودی، اصغر (1385). نظام بین­المللی ثبت اختراع: زمینه­ها و ضرورت­ها، مجله تحقیقات حقوقی. 9 (44): 55-107.

6.        شاکری,زهرا . (1403). برخی مولفه‌های موثر بر تحول نظام مالکیت فکری: گسترش یا تحدید قلمرو حقوق. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 1(1), 241-271. doi: 10.22034/jpl.2024.716244

7.        صفائی,سیدحسین و درویش زاده,محمد . (1403). تحول در حقوق مالکیت فکری در پرتو توسعه دانش و فناوری. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 1(1), 7-19. doi: 10.22034/jpl.2024.718548

قوانین

8.        قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری، مصوب 1386 (منسوخ)

9.        قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1403

گواهی­های ثبت اختراع

10.    گواهی اختراع شماره 74871، مربوط به "فشار شکن ترمز حساس به بار جهت انواع خودروها دارای ترمز هیدرولیکی فاقد سیستم ABS"، تاریخ ثبت 13/2/1391.

11.    گواهی اختراع شماره 98317، مربوط به "بهینه­سازی سیستم خنک­کننده کویل­های مغناطیسی سنگین"، تاریخ ثبت 20/1/1398.

12.    گواهی اختراع شماره 98542، مربوط به "درب لیفت اند ترن دارای قفل کودک مانع مصرف اشتباهی مواد مرگبار نظیر داروها، سموم، شوینده­ها و اسیدها"، تاریخ ثبت 22/2/1398.

13.    گواهی اختراع شماره 100691، مربوط به "سیستم هشدار پارگی و خوردگی تسمه تایم با قطع استارت خودرو"، تاریخ ثبت 26/12/1398.

14.    گواهی اختراع شماره 108699، مربوط به "برج خنک­کننده شبه هیبرید جهت کاهش مصرف آب"، تاریخ ثبت 5/6/1401.

English:

Books

15.     Bainbridge, David I. (2010). Intellectual Property. United Kingdom: Pearson Education Limited.

16.     Cornish, W.R. (1999). Intellectual Property: Patents, Copyright, Trademarks and Allied Rights. United Kingdom: Sweet & Maxwell.

17.     European Patent Office. (2019). Case Law of the Board of Appeal of the European Patent Office. Germany: Legal Research Service of the Board of Appeal.

 

Articles and Thesis

18.     Almgren, Lisa. (2010). Inventive Step, Master thesis in comparative law, Law Faculty of University of Lund. Sweden: University of Lund.

19.     CHOU, Chih-Hao. (2016). Comparative Analysis of Inventive Step/Nonobviousness Standard and Case Study Thereof – from the Aspect of “the Problem to Be Solved”. 25: 1-10.

20.     Dumbraveanu, Radu. (2009). assessment of inventive step, master thesis, Faculty of Law, Lund University. Sweden: University of Lund.

 

Cases

 

21.     Actavis v Eli Lilly (2015)

22.     Beecham Group’s (Amoxycillin) Application (1980) R.P.C. 261 at 291

23.     Biogen Inc. v. Medeva PLC (1997)

24.     Eli Lilly & Co. v Human Genome Sciences, Inc. (2008) EWHC 1903 (Pat)

25.     Haberman and V & AMP; A marketing limited V. Jackel International limited (1999)   

26.     Hicktons patent syndicate v. patents & machine improvements (1909) 26 R.P.C. 339, CA

27.     Idenix Pharmacuticals LLC v. Gilead Sciences (Fed. Cir. 2019)

28.     T 0025/13 () of 20311.2014

29.     T 0026/86 (X-ray apparatus) of 21.5.1987

30.     T 0069/94 (Pharmaceutical composition/BEECHAM) of 18.06.1996

31.     T 0153/97 (Aerosol Formulation/MINNESOTA MINING AND MANUFACTURING) of 02.12.1998

32.     T 0172/03 (Order management/ RICOH) of 27.11.2003

33.     T 0208/84 (Computer-related invention) of 15.07.1986

34.     T 0211/01 (Hydroxypolyalkene amine/DOVER) of 01.12.2003

35.     T 0211/06 () of 25.04.2007

36.     T 0254/86 (Yellow dyes) of 05.11.1987

37.     T 0268/89 (Magnetic Plaster) of 06.02.1992

38.     T 0270/11 (Kosmetische Zubereitungen/BEIERSDORF) of 06.06.2013

39.     T 0273/92 () of 18.08.1993

40.     T 0334/92 (Benzodioxane derivatives/EISAI) of 23.03.1994

41.     T 0336/07 () of 11.10.2007

42.     T 0465/92 (Aluminium alloys) of 14.10.1994

43.     T 0479/00 (Colouring ceramics/VIGNALI) of 15.02.2002

44.     T 0506/95 () of 05.02.1997

45.     T 0589/95 () of 05.11.1998

46.     T 0603/89 (Marker) of 03.07.1990

47.     T 0606/89 () of 18.09.1990

48.     T 0641/00 (Two identities/COMVIC) of 26.9.2002

49.     T 0725/11 (Combination Antiviral Therapy/GILEAD) of 13.03.2017

50.     T 0914/02 () of 12.07.2005

51.     T 0964/92 (Benzodioxane derivatives/EISAI) of 23.08.1994

52.     T 1000/92 (Bisphenols/SHELL) of 11.05.1994

53.     T 1397/07 (Dimerisation process/NESTLE OIL OYJ) of 06.05.2010

54.     T 1543/06 (Game Machine/ GAMEACCOUNT) of 09.06.2007

55.     T 1693/07 (E-mail printing apparatus/CANON) of 17.02.2012

56.     T 1742/12 (On-demand instantiation/RAYTHEON) of 22.06.2016

57.     T 1761/12 () of 19.12.2017

58.     T 1764/09 () of 08.01.2014

59.     T 2001/12 (Memory Device and its Reading Method) of 29.1.2015

60.     T 2517/11 () of 12.10.2016

کلیدواژه‌ها

موضوعات