فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مبانی نظری حق بر حمایت از ابداعات حوزة شبیه‌سازی درمانی با نظر به نظام‌های حقوقی ایران و آمریکا

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استاد حقوق و فلسفه، استاد تمام دانشگاه شهید بهشتی و مدیر گروه حقوق و اخلاق زیستی پژوهشگاه ابن‌سینا
2 دانش آموخته دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
شبیه‌سازی درمانی روشی نوین در حوزه زیست‌فناوری و علوم پزشکی بوده که به ظهور زمینه‌هایی بدیع در حوزه معالجه بیماری‌های صعب‌العلاج انسان انجامیده است. این زمینه‌ها جز از طریق انجام ابداعات دانشمندان و پژوهشگران فعال در این حوزه حاصل نمی‌شد. این ابداعات ثمره کوشش‌های فکری دانشمندان بوده و یکی از اقسام اموال قابل حمایت در نظام حق‌ها به شمار می‌آیند. در واقع، حق بر حمایت از ابداعات حوزه شبیه‌سازی درمانی یک حق‌ادعا است که نقض آن سبب نقض کرامت انسانی و عاملیت اخلاقی صاحب حق خواهد شد. از‌این‌رو، نهاد حق می‌تواند با سازوکارهای قانونی و حمایتی، از این ادعا صیانت کند تا نه‌تنها از مخدوش شدن یکی از بایدهای قابل حمایت جلوگیری نماید، بلکه بدین‌وسیله بخشی از آلام بشر از طریق گشایش دریچه‌های نوین در روش‌‌ها و فرآیندهای مربوط به شبیه‌سازی درمانی، با افزایش انگیزه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حمایت از ابداعات دانشمندان این حوزه، میسر شود. البته در راستای ایجاد توازن و تعادل میان ضرورت حفظ نظام انگیزشی جهت حمایت از حقوق مالکیت بر نتایج نوآوری‌ها در حوزه شبیه‌سازی درمانی و فراهم نمودن بستر تبلور نوآوری‌های جدید در حوزه‌های مرتبط ـ که به نوعی ادامة زنجیرة نوآوری‌های پیشین و ارتقاء‌دهندة ابداعات پیشین است ـ باید سطح حمایت نظام حقوقی به نحوی تعیین شود که، از یک سو، انگیزه برای پدیدآمدن نوآوری‌ها در سطوح بالادستی افزایش یابد و، از دیگر سو، پتانسیل سرکوب نوآوری در سطوح پایین‌دستی کاهش یابد.



شبیه‌سازی درمانی روشی نوین در حوزه زیست‌فناوری و علوم پزشکی بوده که به ظهور زمینه‌هایی بدیع در حوزه معالجه بیماری‌های صعب‌العلاج انسان انجامیده است.شبیه‌سازی درمانی روشی نوین در حوزه زیست‌فناوری و علوم پزشکی بوده که به ظهور زمینه‌هایی بدیع در حوزه معالجه بیماری‌های صعب‌العلاج انسان انجامیده است.شبیه‌سازی درمانی روشی نوین در حوزه زیست‌فناوری و علوم پزشکی بوده که به ظهور زمینه‌هایی بدیع در حوزه معالجه بیماری‌های صعب‌العلاج انسان انجامیده است.شبیه‌سازی درمانی روشی نوین در حوزه زیست‌فناوری و علوم پزشکی بوده که به ظهور زمینه‌هایی بدیع در حوزه معالجه بیماری‌های صعب‌العلاج انسان انجامیده است.شبیه‌سازی درمانی روشی نوین در حوزه زیست‌فناوری و علوم پزشکی بوده که به ظهور زمینه‌هایی بدیع در حوزه معالجه بیماری‌های صعب‌العلاج انسان انجامیده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع فارسی
1. بیکس، برایان، (1395) «فرهنگ نظریه حقوقی»، ترجمه راسخ، محمد، تهران: نشر نی.
2. حبیبا، سعید، صالحی فر، علیرضا، مطالعه تطبیقی نظام حقوقی ایران، کانادا و اتحادیه اروپا درزمینهٔ اخذ مالیات از درآمدهای حاصل از اموال فکری، مجله تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی،‌ دوره 1،‌ شماره 1،‌ شماره پیاپی ۱، زمستان 1397،‌ صص 145-170.
3. دادگر، یدالله، جعفرزاده، میرقاسم، باقرصاد، محمدعلی، (1395) «تحلیل اقتصادی کپی‌رایت: سنجش کارآمدی و توازن در نظام کپی‌رایت»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 93، صص 110-87.
4. راسخ، محمد، تسخیری، مائده، اسکندری، علیرضا، عامری، فائزه، (1398) «امر اخلاقی و حق»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 87 - شماره پیاپی 76، صص 48-19. SID. https://sid.ir/paper/408043/fa
5. راسخ، محمد، (1383) «یبوتکنولوژی و انسان: مسائل و دیدگاهها»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 40، صص 92-11.
6. راسخ، محمد، خداپرست، امیرحسین، (1396) حق بر شناختن پدر و مادر بیولوژیک، نشریه باروری و ناباروری، دوره 8، شماره 3، صص 247-258.
7. راسخ، محمد، (1396) «نظریه حق، در حق و مصلحت: مقالاتی در فلسفه حقوق»، فلسفه حق و فلسفه ارزش، جلد دوم، تهران: نشر نی، صص 245-275.
8. راسخ، محمد، جعفرزاده، میرقاسم، مشار موحد، مهسا، «حقوق تطبیقی حمایت از نوآوری‌های شبیه‌سازی درمانی: ایالات‌متحده آمریکا و ایران»، مجله حقوق عمومی تطبیقی،‌ دوره 2،‌ شماره 1،‌ پیاپی 5، 1404،‌ صص 104-81.
9. راسخ، محمد، عمرانی، فائزه، «ثبت و افشای اطلاعات اهداکنندگان گامت و جنین در نظام حقوق سلامت عمومی»، مجله تحقیق و توسعه در حقوق عمومی،‌ دوره 1،‌ شماره 2،‌ 1403،‌ صص 318-278.  doi: 10.22034/jrpl.2025.2052251.1133
10. جعفرزاده، میرقاسم، عمرانی، عرفان، (1394) «چالش‌های اخلاقی حمایت از روش‌های علم پزشکی در حقوق اختراعات»، فصلنامه حقوق پزشکی (ویژه‌نامه حقوق مالکیت فکری)، صص 64-47.
11. جعفرزاده، میرقاسم، عمرانی، عرفان، قاری سیدفاطمی، سیدمحمد، (1395) «مفهوم روش‌های تشخیص در حقوق اختراعات در پرتو حق بر سلامت»، فصلنامه حقوق پزشکی، شماره 36، صص 176-151.
12. فرهنگ، منوچهر، (1354) «فرهنگ علوم اقتصادی: انگلیسی به فارسی»، تهران: انتشارات نیل.
13. قاری سیدفاطمی، سیدمحمد، (1381) «بیوتکنولوژی در آیینه فلسفه اخلاق»، فصلنامه باروری و ناباروری، شماره 4، صص 72-55.
14. صادقی، محمود، (1384) «چالش‌های اخلاقی ثبت اختراعات بیوتکنولوژیک»، فصلنامه مدرس علوم انسانی، شماره 3، صص 118-87.
15. مشار موحد، مهسا، راسخ، محمد، جعفرزاده، میرقاسم، قاری سیدفاطمی، سید محمد، «ارزیابی مبانی جواز و ممنوعیت شبیه‌سازی درمانی در ایران و ایالات‌متحده آمریکا»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره 28، شماره 1، بهار 1404، صص 18-1.
16. مشار موحد، مهسا، راسخ، محمد، قاری سیدفاطمی، سید محمد، جعفرزاده، میرقاسم، «نظام حقوقی حاکم بر مالکیت سلول‌های مورداستفاده در شبیه‌سازی درمانی و سلول‌های بنیادی حاصله از آن»،‌ مجله پژوهش‌های حقوقی،‌ دوره ۲۲، شماره ۵۵، پاییز 1402، صص 47-7.
 
منابع انگلیسی
1. Annas, George J. (1984) Surrogate Embryo Transfer: The Perils of Patenting, Hastings Center Report, vol.14, No.3, pp.6-25.
2. Arrow, Kenneth J., (1962) Economic Welfare and the Allocation of Resources for Invention, in The Rate and Direction of Inventive Activity: Economic and Social Factors”, National Bureau of Economic Research, Princeton University Press, pp.609-626.
3. Burch, Gregory F., (1987) Ethical Considerations in the Patenting of Medical Processes, Texas Law Review, vol.65, pp.1139-1171.
4. Burk, Dan, (2012) Law and Economics of Intellectual Property: In Search of First Principles”, Annual Review of Law and Social Science, vol. 8, pp.397-414.
5. Burk, Dan, Lemley, Mark, (2009) The Patent Crisis and How the Courts Can Solve It, The University of Chicago Press.
6. Baxter, William, (1966) Legal Restrictions on Exploitation of the Patent Monopoly: An Economic Analysis, The Yale Law Journal Vol. 76, No. 2, pp.267-370.
7. Demaine, Linda J., Fellmeth, Aaron Xavier, (2002) Reinventing the Double Helix: A Novel and Nonobvious Reconceptualization of the Biotechnology Patent, Stanford Law Review, vol.55, pp.303-462.
8. Fendrick, Sarah E, Zuhn, Jr, Donald L, (2015) Patentability of Stem Cells in the United States, Cold Spring Harb Perspect Med, vol.5, no.12, pp.20-65.
9. Freilich, Janet, (2022), Paths to Downstream Innovation UC Davis Law Review, vol.55, no.4, pp.2209-2270.
10. Heller, Michael A., (2008) The Grid Lock Economy: How Too Much Ownership Wrecks Markets, Stops Innovation, and Costs Lives, Basic Books.
11. Heller, Michael A., Salzman, James, (2021) Mine!: How the Hidden Rules of Ownership Control Our Lives, Knopf Doubleday Publishing Group.
12. Heller, Michael A., Eisenberg, Rebecca S., (1998) Can Patents Deter Innovation? The Anticommons in Biomedical Research, Science, Vol. 280, pp. 698-701.
13. Heller, Michael A, (1998) The Tragedy of the Anticommons: Property in the Transition from Marx to Markets, Harvard Law Review, vol.111, pp. 621-688.
14. Heller, Michael A, (2013) “The Tragedy of the Anticommons: A Concise Introduction and Lexicon”, The Modern Law Review, vol.76, pp. 6-25.
15. Kant, Immanuel, (1785), Grounding for the Metaphysics of Moral, 1st edition, United Stated, Heckett Publishing.
16. Karshtedt, Dmitry, (2015) “The Completeness Requirement in Patent Law” Boston College Law Review, vol. 56, Issue.3, pp. 949-1012.
17. Karjala, Dennis S., (2006) Biotech Patents and Indigenous Peoples, Minnesota Journal of Law, Science & Technology, Volume 7, Issue 2, pp.483-527.
18. Korobkin, Russell, Munzer, Stephen, 2006. Stem cell research and the law, Research Paper No. 06-05, University of California, Los Angeles School of Law Public Law & Legal Theory Research Paper Series, pp.1-111.
19. Kitch, Edmund, (1977) The Nature and Function of the Patent System, Journal of Law and Economics, Vol. 20, No. 2, pp.265-290.
20. Ko, Yusing, (1992) An Economic Analysis of Biotechnology Patent Protection, The Yale Law Journal, vol.102, pp.777-804.
21. Lemley, Mark, (2005) Property, Intellectual Property, and Free Riding, Texas Law Review, vol.83, no.4, pp.1031-1075.
22. Lemley, Mark, (1997) The Economics of Improvement in Intellectual Property Law, Texas Law Review, vol.75, no.5, pp. 989-1093.
23. Lemley, Mark, Burk, Dan, (2003) Policy Levers in Patent Law, Virginia Law Review, vol.89, pp.1575-1696.
24. Merges, Robert, (1988) Intellectual Property in Higher Life Forms: The Patent System and Controversial Technologies, Maryland Law Review, Volume 47, Issue 4, pp.1051-1075.
25. Merges, Robert, Nelson, Richard, (1990) On the Complex Economics of Patent Scope, Columbia Law Review, vol. 90, No. 4, pp.839-916, available at: DOI:10.2307/1122920
26. McGee, John S., (1966) Patent Exploitation: Some Economic and Legal Problems, The Journal of Law & Economics, Vol. 9, pp.135-162.
27. Posner, Richard A., (2005) Intellectual Property: The Law and Economics Approach, Journal of Economic Perspectives, Volume 19, Number 2, pp.57-73.
28. Salzberger, Eli M. (2011), The Law and Economics Analysis of Intellectual Property: Paradigmatic Shift From Incentives to Traditional Property, Review of Law & Economics, vol.7, no.2, pp. 440-489.
29. Seymore, Sean B, (2021) The Research Patent, Vanderbilt Law Review, Vol. 74, no.1, pp.143-186.
30. Valkonen, Sami J., White, Lawrence J., (2007), An Economic Model for the Incentive/Access Paradigm of Copyright Propertization: An Argument in Support of the Orphan Works Act, Hastings Communications and Entertainment Law Journal, Vol.29, N.3, pp.15-66.