فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مبانی، قلمرو و آثار محرمانگی در میانجیگری اختلافات خانوادگی: مطالعه تطبیقی ایران و آمریکا

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه علم و فرهنگ،تهران، ایران
2 دانشیار دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشیار دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
چکیده
اثربخشی و اعتماد به فرایند میانجیگری و مذاکره صادقانه، مستلزم اطمینان طرفین اختلافات خانوادگی به امن بودن فضای فرایند میانجیگری به لحاظ محافظت از اطلاعات حساسی است که به امید دستیابی به توافقی مطلوب و کارآمد توسط طرفین اختلاف به اشتراک گذاشته می‌شود. محرمانگی نه تنها یک اصل نظری، بلکه یک ابزار عملی ضروری است که بستر لازم برای صداقت، اعتماد و در نهایت، کارآمدی فرایند میانجیگری را فراهم می‌آورد. فقدان یا ضعف محرمانگی می‌تواند به طور مستقیم بر کیفیت و دوام توافقات حاصل شده تأثیر منفی بگذارد و در نهایت، میانجیگری را از رسیدن به اهداف خود بازدارد. با این حال، تعریف محرمانگی، نوع اطلاعاتی که باید از افشا محافظت‌ شود و استثنائات آن، در آمریکا و ایران با چالش‌هایی روبرو است. در ایران، هر چند قوانین پراکنده ای در حمایت از محرمانگی وجود دارد، اما فقدان قانون جامع میانجیگری و عدم تبیین و حمایت صریح از محرمانگی، مانع اعتماد به میانجیگری و انتخاب این روش موثر برای حل و فصل و اختلافات خانوادگی است. در آمریکا، قانون یکنواخت میانجیگری محرمانگی را به رسمیت شناخته است، اما همچنان ابهاماتی در تفکیک مفاهیمی مانند محرمانگی و امتیاز قانونی، و استثنائات آن وجود دارد. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی و توصیفی-تحلیلی، از طریق بررسی قوانین، رویه‌ قضایی و مطالعات موردی، این چالش‌ها را در ایران و آمریکا واکاوی می‌کند تا راهکارهایی برای محافظت از محرمانگی و افزایش کارایی میانجیگری ارائه دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی آمریکا با پذیرش محرمانگی و امتیاز قانونی، گام‌هایی موثر برای حفاظت از اطلاعات برداشته است، حتی در برخی از ایالات آمریکا حفاظت گسترده ای از محرمانگی در میانجیگری ارائه شده است، اما ایران نیازمند قانون جامع میانجیگری، تعریف محرمانگی، تعیین قلمرو و استثنائات آن و ایجاد ضمانت اجراهایی مانند عدم پذیرش اطلاعات ارائه شده در فرایند میانجیگری به عنوان دلیل اثباتی در دادگاه است تا اعتماد به میانجیگری افزایش یابد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1. توکلی، محمدمهدی (۱۴۰۳). پیشینه و چالش‌های محاکم صلح در آخرین تحوّلات قانون‌گذاری. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، ۱(۲)، ۴۷۷۸.  doi: 10.22034/jpl.2024.2039488.1108
2. توکلی‌کیا، امید و اصغری، زهرا (۱۴۰۳). نوآوری‌ها و چالش‌های قانون شوراهای حل اختلاف (۱۴۰۲/۰۶/۲۲). فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، ۱(۲)، ۷۹۱۰۷. doi: 10.22034/jpl.2024.2042094.1113
3. درویشی هوایدا، یوسف (۱۳۹۳). شیوه‌های جایگزین حل و فصل اختلافات. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
4. رضایی، سید علی رضا؛ معبودی نیشابوری، رضا؛ انصاری، اعظم و خدابخشی شلمزاری، عبدالله. (۱۴۰۱). رویکرد حقوق ایران در خصوص میانجی‌گری برخط. حقوق خصوصی، ۱۹(۱)، ۹۳-۱۲۲.
5. زراعت، عباس (۱۳۸۶). محشای قانون آیین دادرسی مدنی: ویراست دوم قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی ایران. تهران: ققنوس.
6. شمس، عبدالله (۱۳۹۲). دوره بنیادین آیین دادرسی مدنی (جلد ۳). تهران: انتشارات دراک.
7. غلامی، حسین و مقدم، علی (۱۳۹۶). محرمانگی در فرآیند میانجیگری کیفری. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، ۴(۲)، ۱۷۹۲۰۲.
8. فرجیها، محمد و ملاپروری، مهرناز (۱۳۹۷). موقعیت زنان بزه‌دیده خشونت خانوادگی در فرایندهای میانجیگری سنتی. فصلنامه تحقیقات حقوقی، ۲۱(۸۲)، ۱۳۱152.   
9. فروغی، فضل‌الله، برجی، محمدناصر و مصلحی، جواد (۱۳۹۳). مبانی ممنوعیت نقض حریم خصوصی در ایران و آمریکا. مطالعات حقوقی (دانشگاه شیراز)، ۶(۳)، ۱۶۱۱۸۲.
10.فولادی‌نژاد، فرشید، رجبی، عبدالله، الماسی، نجادعلی و نهرینی، فریدون (۱۴۰۳). بررسی دو رویکرد اثباتی در دادرسی مدنی ایران و امریکا: رویکرد مبتنی بر دلیل و رویکرد مبتنی بر روایت. حقوق خصوصی (دانشگاه تهران)، ۲۱ (1) ، ۱۱۲.
11. کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۷). ضمان قهری (جلد ۱). تهران: دانشگاه تهران.
12. کریمی، عباس و شکوهی‌زاده، رضا (۱۳۸۸). قاعده عدم پذیرش شهادت بر مسموعات. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، ۳۹(۱)، ۲۸۸۳۰۹.
13. محسنی، حسن و نجفی، احمد (۱۴۰۱). ماهیت اظهارات اشخاص ثالث در دادرسی و موانع پذیرش آن. مطالعات حقوق خصوصی، ۵۲(۱)، ۱۲۷۱۴۸.
14. محسنی، فرید (۱۳۸۹). حریم خصوصی اطلاعات (مطالعه کیفری در حقوق ایران، ایالات متحده آمریکا و فقه امامیه). تهران: دانشگاه امام صادق.
15.  مرادی، محمد (۱۳۹۳). نگاهی به حدیث «المجالس بالأمانة». نشریه علوم حدیث، ۱۸(۶۷)، ۳27.
16. مهاجری، علی (۱۳۸۹). قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی. تهران: فکرسازان.
17. نکونام، وحید (۱۴۰۲). دادرسی افتراقی اطفال بزه‌دیده در مرحلۀ پیش‌محاکمه. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، ۱۴(۳۱)، (255-288).