فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی ذی نفع ثالث اتفاقی در حقوق انگلستان و ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 حقوق خصوصی,دانشکده علوم اجتماعی,دانشگاه بین المللی امام خمینی ره,قزوین,ایران
2 دانشیار گروه حقوق ،دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه بین المللی امام خمینی ره،قزوین،ایران
10.22034/law.2026.2077209.1728
چکیده
در قراردادهایی که میان طرفین آن منعقد می‌شود، چه در حقوق انگلستان که از نظام حقوقی کامن لا پیروی می نماید، چه در نظام حقوقی ایران که متاثر و برگرفته از فقه اسلامی و حقوق رومی ژرمنی است، اصلی بنیادین تحت عنوان «اصل نسبی بودن قراردادها» مطرح است که به موجب آن آثار قرارداد و تعهدات ناشی از آن به طرفین قرارداد محدود می گردد. اما امروزه در اثر پیچیدگی‌های فزاینده روابط قراردادی، اقتضائات و ضرورت های حفظ حقوق اشخاص، برخی قوانین و نظام‌های حقوقی امکان بهره‌مند شدن عده ای اشخاص ثالث را مورد شناسائی قرارداده و این اصل را دستخوش استثنائاتی نموده است.در راستای یکپارچه سازی نظام حقوقی انگلیس، قانونی تحت عنوان حقوق اشخاص ثالث در قراردادها در سال 1999تصویب گردید که اشخاص ثالث ذی نفع را به دو دسته ذی نفع مورد نظر و اتفاقی تقسیم بندی می نماید. در مطالعه حاضر که به منظور تبیین امکان برخورداری اشخاص ثالث از منافع یک قرارداد بصورت اتفاقی صورت پذیرفته است چنین نتیجه می شود که در حقوق انگلستان منابع شناسایی این نوع ذی نفع بر تفسیر قوانین، رویه قضایی و دکترین حقوقی استوار است. در حقوق ایران نیز می توان با بررسی قوانین محدود موجود، قواعد عمومی قراردادها، آموزه های فقه امامیه و نظریات دکترین، منابع آن را مشخص نمود. معیارهای تشخیص ذی نفع ثالث اتفاقی در هردو نظام حقوقی شامل عدم وجود قصد طرفین برای اعطای منفعت، عدم تعیین شخص ثالث در قرارداد و منتفع شدن وی از آن بصورت فرعی و جانبی است.همچنین که در هیچ یک از هر دو نظام حقوقی مورد مطالعه امکان الزام متهعد به اجرای قرارداد توسط ذی نفع ثالث اتفاقی وجود نداشته و از این افراد حمایت قانونی نمی شود. لذا وی برای برخورداری از منفعت قرارداد، تنها می تواند منتظر اجرای قرارداد توسط متعهد مانده تا منفعتی برای او پدیدار گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف) فارسی
·        ایزانلو،محسن و حصوری مهدی ،عباس وشعبانی کندسری،هادی(1391).((انتقال قراردادی عقد در فقه امامیه)).مجله آموزه های فقه مدنی5(26):9.
https://cjd.razavi.ac.ir/article_438_74303ee5f243429f6833d24777fb9fb1.pdf
·        بهرامی، حسین(1403).((پاداش ستانی امین از ثالث، با نگاهی به حقوق انگلستان)).فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی 7(24):13.
·        جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1392).محشای قانون مدنی.چ25.تهران:گنج دانش.
·        جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1388). دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت.چ1.تهران:گنج دانش.
·        حبیبی، محمود(1400). ((مطالعه تطبیقی و تحلیلی مفهوم و جایگاه طرف ثالث قرارداد)).فصلنامه علمی دیدگاه های حقوق قضایی26 (94):3-4.
https://jlviews.ujsas.ac.ir/article_703667_db8e4a3b3b2f81f45c9e3219822a0cab.pdf
·        شهیدی، سید مهدی(1395).حقوق مدنی تعهدات.ج3.چ9.تهران:گنج دانش.
·        شهیدی، سید مهدی(1389).آثار قراردادها و تعهدات.چ4.تهران:مجد.
·        شعاریان، ابراهیم و ترابی, ابراهیم(1389).اصول حقوق قراردادهای اروپایی(مطالعه تطبیقی).چ1.تبریز:انتشارات فروزش.
·        شیروی، عبدالحسین(1384).((تقاضای اجرای قرارداد توسط ذی نفع ثالث در حقوق کامن لو با تاکید بر حقوق انگلستان,آمریکا واسترالیا)).اندیشه های حقوقی3 (8):2-5.
https://jolt.ut.ac.ir/article_10395_b1565090e40acb0ce022a34f3bad31ef.pdf
·        شیروانی زاده آرانی، حامد و میرزانژاد جویباری، اکبر(1401).((ممنوعیت تحمیل شخص ثالث به عنوان طرف قرارداد در حقوق ایران و انگلیس)).فصلنامه علمی دیدگاه های حقوق قضائی27(99):2-17.
https://doi.org/10.22034/jlvi.2023.703738
·        کاتوزیان، ناصر(1401).قواعد عمومی قراردادها.ج3:آثار قرارداد.چ8 .تهران:گنج دانش.
·        کاتوزیان، ناصر(1401).قواعد عمومی قراردادها.ج1:مفهوم,انعقادواعتبار قرارداد.چ8.تهران:گنج دانش.
·        معین، محمد(1386).فرهنگ فارسی.چ24.تهران:انتشارات امیر کبیر.
·        محمدی،سام(1385).((تعهد به نفع شخص ثالث به عنوان عوض قرارداد در فقه امامیه و حقوق مدنی ایران)).مجله دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان5(14):138-145.
https://ensani.ir/fa/article/download/227918
·        محمدی، پژمان وصادقی، محمود وذوالقدر، محمد جواد(1404).((مطالعه تطبیقی تاثیر انتقال قرارداد نسبت به اشخاص ثالث در حقوق ایران و آمریکا)).دو فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی2(4):13.
·        هاشمی، سید احمد علی و توکلی کیا، امید(1402).((طرح دﻋﻮایﻣﺴﺘﻘﯿﻢدرﺣﻘﻮقﻓﺮاﻧﺴﻪواﯾﺮان با تاکید ﺑﺮﻣﻘﺮراتﺑﯿﻤﻪﺷﺨﺺﺛﺎﻟﺚ)). فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی6(19):13-14.
ب) عربی
·        انصاری، شیخ مرتضی(1413).المکاسب.ج3:شروط الضمن العقد.قم:مجمع الفکر الاسلامی.
·        خویی، ابوالقاسم(1418).موسوعه الامام خویی.ج33.قم:موسسه احیاء آثار الامام خویی.
·        خمینی، روح الله(1392).تحریرالوسیله.ج2:کتاب الوصایا.تهران:موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
·        روحانی، سید محمد صادق(1429).منهاج الصالحین.ج2.چ1.قم:اجتهاد.
·        شهید ثانی، زین الدین ابن علی(1413).مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام.ج5.قم:موسسه المعارف الاسلامیه.
·        طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم(1409). العروة الوثقی.چ2.ج2.بیروت:موسسه العلمی  للمطبوعات.
·        فاضل، مقداد بن عبدالله(1403).نضدالقواعدالفقهیه.چ1.قم:کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی (ره).
·        نجفی، محمد حسن(1404).جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام.ج28.بیروت:داراحیاء التراث العربی.
ج) انگلیسی
·        Corbin,A,L.(1918).Contracts For The Benefit Of Third Person.Published by:The Oxford University Press.
·        Eisenberg,M,A.(1992).Third Party Beneficiaries.10(1).Vol 92.New York:Columbia Law Rewiew. https://lawcat.berkeley.edu/record/1114344/files/fulltext.pdf
·        Garner,B,A & others.(1999).Blak's Law Dictionary.7th ed.Published by:West Group.
·        Kessler,F.(1943).Contract of Adhesion:some thoughts about freedom of contracts.43(5).Columbia:Law Rewiew.https://chicagounbound.uchicago.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=11639&context=journal_articles
·        Nudelman.s.(2019).Not all Third Party Beneficiaries Are Alike.San Fransisco:Legal Pipeline.
·        Oghton,d & Davis,M.(2003).Source Book On Contract Law.2nd ed.London:Cavendish Publishing Limited.
·        Peel,E.(2015)Treitel The Law Of Contract.Sweet &Maxwell Ltd.
·        Richards,P.(1998).Law of contract.4th ed.London:Financial Times.
·        Szalwski,J-schmidt.(1995).International encyclopedia of Law.vol2.Contracts editor:Herbots,J.France:Kluwer and Taxation.Publishers:Devente.Boston.
·        Sainz.B.(2025).Incidental Beneficiary :Rights & Limitations/Available at https://www.upcounsel.com/incidental-beneficiary.
·        Stimmel,Stimmel & Roeser.(2024).Third Party Beneficiary Of a Contract:The Basics/Available at https://www.Stimmel-Law.com/en/articles/Third-Party-Beneficiary-Contract-Basics.
·        Treitel,Guenter.(2003).The law of contract.11th ed.Thomson:Sweet & Maxwell Ltd.
·        Thou Gathii,J.(2014).Incorporating The Third Party Beneficiary Principle In Natural Resource Contracts.43(93).Chicago:School Of Law. https://digitalcommons.law.uga.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2020&context=gjicl
·        Wex Definitions Team.(2022).Restatments of The Contracts/Available at https:/www.Law.Cornell.Edu/Wex/Third-Party-Beneficiary.