گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در زیرساخت‌های متعدد علاوه بر کارامدی بالا، زیان‌های قابل توجهی را نیز ایجاد کرده است. وضعیت خاصی که در مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی ایجاد شده، پرسش‌های جدی درباره کارآمدی سازوکارهای جبران خسارت از جمله ظرفیت بیمه‌پذیری ایجاد کرده است. مسئله محوری پژوهش آن است که در چه شرایطی باید خسارات ناشی از سامانه‌های هوش مصنوعی را از طریق بیمه پوشش داد و چه زمانی به‌کارگیری صندوق‌های جبران، توجیه‌پذیر است. بر این مبنا، پرسش اصلی جستار این خواهد بود که معیارهای سنجش بیمه‌پذیری و تعیین آستانه‌های لزوم بیمه اجباری در حوزه‌های پرخطر هوش مصنوعی کدام‌اند و نقش صندوق‌های جبران با پشتوانه دولتی یا عمومی در تکمیل یا جایگزینی بیمه بازارمحور چیست؟ هدف پژوهش، بررسی رویکردهای نوین در زمینه پوشش چالش‌های جدید در مسئولیت مدنی بوده که در ادامه با توجه به آن چارچوبی کاربردی برای سیاست‌گذار ایرانی پیشنهاد می‌شود که ضمن حفاظت مؤثر از زیاندیدگان، کمترین اخلال را در نوآوری ایجاد کند. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی است و با دیدگاه تطبیقی به تحلیل اسناد سیاستی اتحادیه اروپا، اطلاعات و گزارش‌های بازار بیمه و مطالعه موردی می‌پردازد. رویکرد تطبیقی با اتحادیه اروپا به این دلیل برگزیده شده که این نهاد با اتخاذ چارچوب خطرمحور و هم‌افزایی با مقررات تجربه‌ای پیشرو در پیوند ایمنی فنی، شفافیت و قابلیت بیمه‌پذیری فراهم آورده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد الزام تضمین مالی تنها زمانی موجه است که شدت بالقوه خسارت همراه با خطر ورشکستگی مسئول همراه باشد و اطلاعات کافی و جایگزین خصوصی کارآمد برای انتقال خطر وجود نداشته باشد. بر این اساس، استفاده ترکیبی از ابزارهای تضمینی و صندوق‌های جبران موقت برای دوره گذار پیشنهاد می‌شود و برای حفظ تعادل میان پیشرفت‌های فنی و حقوقی، مرجع ملی برای الزام گزارش‌دهی حوادث، حق دعوای مستقیم قربانی و صندوق جبران خسارت با منابع متنوع و حق رجوع در قوانین پیش‌بینی کند.