فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی

مطالعه تطبیقی زمان انتقال مالکیت در قراردادهای ساخت کشتی در حقوق ایران و انگلیس

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه شهید بشهتی
2 دانشگاه شهید بهشتی
10.22034/law.2026.2088484.1797
چکیده
چکیده

زمان انتقال مالکیت کشتی یکی از چالش‌بر انگیزترین بخش‌های قراردادهای ساخت کشتی است. قانون دریایی ایران بعنوان خاستگاه اصلی این بحث در رابطه با زمان انتقال مالکیت ساکت است. قانون مدنی در بین اقسام مبیع از حیث زمان انتقال مالکیت تفاوتی قائل نشده و اعتقاد به انتقال مالکیت کشتی در حال ساخت به محض انعقاد عقد با توجه به عدم وجود مبیع فاقد توجیه منطقی است. حال آنکه تکمیل و پذیرش آن از سوی خریدار می‌تواند، ناقل باشد. اصل آزادی اراده طرفین در تعیین زمان انتقال مالکیت بنظر می‌رسد مخالف قوانین موضوعه نباشد. که در این فرض انتقال مواد اولیه و مصالح و نیز انتقال تدریجی در مراحل ساخت در حقوق ایران می‌تواند محل اختلاف شود، که تئوریهای «قصد» استفاده و «نصب واقعی» در پیکره کشتی در حال ساخت، زمان انتقال را مشخص می‌کند. مطالعه تطبیقی موضوع در حقوق انگلیس نشان داد براساس قانون کشتیرانی تجاری، شناور درحال ساخت تا قبل از اتمام و تحویل به خریدار به‌عنوان «کشتی» مورد شناسایی قرار نگرفته، لذا موضوع تابع قانون بیع کالا مصوب 1979 بوده و اصل آزادی طرفین در انتخاب زمان انتقال مورد پذیرش واقع شده و در فرض سکوت قرارداد،زمان انتقال مالکیت با تعیُّن مبیع مشخص می‌شود که یکی از بارزترین مصادیق آن احراز قابلیت تحویل است. بنابراین در حقوق این کشور تحویل و یا اخطار آماده بودن کشتی با ارائه گواهینامه‌های آزمایش‌های دریانوردی نشان از تعیُّن است. موضوع بصورت تطبیقی با حقوق کشورهای صاحب تکنولوژی ساخت کشتی نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

امامی، سید حسن(1371)، حقوق مدنی جلد 1، تهران، کتابفروشی اسلامیه،چاپ سوم.
امید، هوشنگ، (1353)،حقوق دریایی،ج2، تهران، مدرسه عالی بیمه.
شیخ انصاری، مرتضی(1378) المکاسب فی البیع ،ج4،قم، چاپ کنگره.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر،( 1379)، دایره المعارف حقوق مدنی و تجارت، جلد اول، تهران، گنج­دانش، چاپ سوم.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر،(1382)، صد مقاله در روش تحقیق علم حقوق، تهران، گنج دانش.
خویی، سید ابوالقاسم(1377ه.ق)، مصباح الفقاهه فی المعاملات، قم، چاپ مکتب داوری.
داراب­پور، مهدی، (1374)،تفسیری بر حقوق بیع بین المللی، جلد اول، تهران،گنج دانش.
زالی، رضا،( تابستان 1392) ماهیت و آثار عقد مرکب از منظر استاد جعفری لنگرودی، فصلنامه تخصصی دانشنامه های حقوقی، شماره 3: 117-134.
سیفی زیناب، غلامعلی، حسن­زاده، منصوره(1388)، استصناع در فقه و حقوق ایران، مجله تحقیقات حقوقی، شماره50: 161-218
شیروی، عبدالحسین، موسوی،سیده میترا،(1401) توزیع حقوقی ریسک در قراردادهای بین­الملی ساخت کشتی، پژوهش حقوق خصوصی، شماره 39، 205-233
شهیدی، مهدی(1385)،تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، مجد، چاپ سوم.
شهیدی، مهدی(1386)، حقوق مدنی 6(عقود معین)، تهران، مجد، چاپ دوم.
صفایی، سید حسین(1394)، مطالعه تطبیقی قرارداد سفارش ساخت در فقه و حقوق، فصلنامه فقه و حقوق، سال اول، شماره 1: 61-68.
طوسی، ابو جعفر محمد بن حسن(1399)، النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی،( دوره 5 جلدی)، جلد دوم، قم، انتشارات موسسه امام هادی(ع).
طوسی، ابوجعفرمحمد بن حسن(1378)، المبسوط فی فقه الامامیه، مصحح محمد تقی کاشفی، جلد دوم، تهران، المکتبه المرتضویه الاحیاء الآثار الجعفریه، چاپ سوم.
عزیزیانی مجید، مافی علی، صادقی کیا علیرضا(1405)، اعمال قانون ماهوی مقر در حدوث احاله درجۀ دوم، مجله دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، پژوهشکده حقوق و قانون ایران، شماره 5، 377-357. Doi: 10.22034/jpl.2026.2080230.1274
علوی قزوینی، سید علی و شفائی، عبدالله( 1393) مطالعه تطبیقی زمان انتقال مالکیت در قرارداد سفارش ساخت( استثناع)، نشریه حقوق تطبیقی، دانشکاه مفید قم، شماره 101، 89-110
فرمانفرمائیان، ابوالبشر،( 1371)،حقوق دریایی،بحث تحلیلـی دربـاره حقـوق دریـایی ایـران،تهـران،چاپخانه خرمی.
قاسمی حامد، عباس و خلیل زاده، حیدر(1404) تبین ترهین کشتی در حال ساخت در حقوق ایران و انگلیس، مجله فصلنامه تحقیقات حقوقی، تابستان1404، شماره 28(2): 55-76
کاتوزیان، ناصر(1387)،عقود معین، جلد اول، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم.
کاتوزیان، ناصر(1391)، قواعد عمومی قراردادها، جلد 1، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ هفتم.
محقق داماد، سید مصطفی(1386)، مفاد شرط فعل مالی ضمن عقد در حقوق اسلامی، یادنامه دکتر شهیدی، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، ویژه نامه شماره 1: 85 114.
میر شهبیز شافع( 1398) ماهیت قراردادهای ساخت کشتی، پژوهشهای حقوق تطبیقی،دوره 23، شماره 4: 34-60
نائینی، محمد حسین(1424ق)، منیه الطالب فی شرح المکاسب، جلد اول، قم، موسسه النشر الاسلامی.
نجفی، محمد حسین(1434ق) ، جواهر الکلام فی الشرح الشرایع الاسلام، قم، موسسه النشر اللاسلامی.
نجفی اسفاد، مرتضـی( 1390)، حقوق دریایی بر پایه قانون دریایی و مقررات بـین المللـی دریـایی، تهران، سمت.
نظرپور، محمد تقی( 1387)،چگونگی کاربرد عقد استصناع در قانون عملیات بانکی بدون ربا، اقتصاد اسلامی، شماره30، 69-76.
هراتی، مصطفی(1404)، تعارض میان اصل آزادی قراردادها و الزامات نظم عمومی در قراردادهایخصوصی و دولتی در حقوق فرانسه و ایران، دو فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، دوره 2، شماره 4، 376-346. Doi: 10.22034/jpl.2025.2070694.1238
هاشمی شاهرودی، سید محمود( 1378)، استصناع، مجله فقه اهل بیت، شماره 19و20: 26-7.