الف) منابع فارسی
پاکباز، سیامک. (1403). سوءاستفاده از وضعیت اقتصادی مسلط در حقوق رقابت. تهران: میزان، چاپ دوم.
پاکباز، سیامک. (1402). شرح قانون مدنی فرانسه. تهران: میزان، چاپ پنجم.
تقیزاده، ابراهیم و احمدی افشین. (1394). جایگاه شروط غیرمنصفانه در حقوق ایران با نگاهی به ماده 46 قانون تجارت الکترونیکی. فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، (10)3، 42-9.
حسینزاده، جواد و اکبریان طبری، معصومه. (1404). تحلیل رقابتی سوءاستفاده از موقعیت مسلط در بازار رایانش ابری (مطالعه تطبیقی در حقوق اتحادیه اروپا و ایران). فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، (28)8، 198-157. Doi: 10.22034/law.2025.2053026.1610
خشنودی، رضا. (1393). تعامل میان حقوق رقابت و حقوق مالکیت فکری یا تعارض با قواعد عمومی قراردادها. پژوهشهای حقوق تطبیقی، 3(18)، 75-53.
رهبری، ابراهیم و حسنی سنگانی، وحید. (1398). حقوق رقابت در عرصه مالکیتهای فکری، ج 1 و 2، تهران: سمت، چاپ اول.
رهبری، ابراهیم. (۱۴۰۲). ارزیابی رقابتی مصادیق سوءاستفاده از موقعیت مسلط بهواسطه کلاندادهها. پژوهش حقوق عمومی، ۲۵(۸۱)، ۲۱۵–۲۵۰.
سیمبر، رضا، و نبیدوست دولتآباد، تورج. (۱۴۰۲). معیار تشخیص غیرمنصفانه بودن شروط قرارداد. فصلنامه تحقیقات حقوقی، ۲۶(۱۰۳)، ۱۳۵–۱۵۶.
عادل، مرتضی، و شمسالهی، محسن. (۱۳۹۷). شروط غیرمنصفانه در قراردادهای مصرفکننده. پژوهش حقوق خصوصی، ۷(۲۵)، ۲۰.
عبدیپور، ابراهیم. (۱۳۸۸). سوءاستفاده از وضعیت اقتصادی مسلط. مجله حقوق اسلامی، سال ششم، شماره ۲۱.
علاءالدینی، امیرعباس، و پوراسلامی، ایمان. (۱۴۰۰). مقایسه تطبیقی منع سوءاستفاده از موقعیت مسلط در قانون رقابت ایران و کمیسیون اروپا: رویکردی انتقادی و پیشنهاد اصلاحی. پژوهشهای اقتصاد صنعتی، ۵(۱۶)، ۴۷–۷۴.
فراهانی، محمدصادق؛ کدخدایی، عباسعلی و رستمی، ولی. (۱۴۰۲). حقوق رقابت در پلتفرمهای دیجیتال؛ ضرورت بازنگری در قواعد سنتی. پژوهش حقوق عمومی، ۲۵(۷۹)، ۷-۴۰.
قاسمی حامد، عباس و براری چناری، یوسف. (1403). شناسایی نهادهای ناظر بازار اوراق بهادار ایران با مطالعه امکان یا عدم امکان دخالت شورای رقابت در این بازار با مطالعه تطبیقی حقوق آمریکا. تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 7(24)، 113-74. Doi: 10.22034/law.2024.2028957.1337
کریمی، سحر، و سینمبری، پریسا. (۱۴۰۴). کاربستپذیری قواعد مقابله با سوءاستفاده از موقعیت مسلط در بلاکچین؛ مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و اتحادیه اروپا. پژوهش حقوق خصوصی، ۱۳(۵۰)، ۲۰۵–۲۴۶.
کیساندخت، گیلدا. (1387). بررسی قانون اجرای سیاستهای کلی اصل44 قانون اساسی مصوب 31/4/1387، فصلنامه اطلاعرسانی حقوقی، دورهی جدید، سال هفتم، شمارهی 15 و 16، معاونت حقوقی ریاست جمهوری.
معبودی نیشابوری، رضا. (۱۳۸۹). قواعد حقوقی رقابتهای تجاری (رساله دکتری). دانشگاه شهید بهشتی.
نوروزی شمس، مشیتاله. (۱۳۸۶). رابطه حقوق مالکیت فکری و حقوق رقابت (با تأکید بر حقوق اتحادیه اروپا و ایران)، (رساله دکتری). دانشگاه شهید بهشتی.
وکیلیمقدم، محمدحسین. (1390)، سوءاستفاده از وضعیت غالب تجاری، قابل بازدید در وبسایت زیر:
ب) منابع انگلیسی
American Bar Association. (2018). Proof of conspiracy under federal antitrust laws (2nd ed.). American Bar Association, Section of Antitrust Law.
Arowolo, O. (n.d.). Competition law: Application of the concept of barriers to entry under Article 82 of EC Treaty.
Brook, O., & Eben, M. (2021). Abuse without dominance and monopolisation without monopoly. In P. Akman, O. Brook, & K. Stylianou (Eds.), Research handbook on abuse of dominance and monopolization. Edward Elgar Publishing.
Brown, S. W. (2006). Legal terminology. Thomson Delmar Learning.
Dabbah, M. M. (2004). EC and UK competition law: Commentary, cases and materials. Cambridge University Press.
Dunne, N. (2015). Competition law and economic regulation. Cambridge University Press.
Feinaugle, C. (2008). WTO – Trade in services. BRILL.
Furse, M. (2008). Competition law of the EC and UK (6th ed.). Oxford University Press.
Galli, N., & Parcu, P. L. (2024). Market definition and multi-sided markets: A primer on the 2024 EU Market Definition Notice.
Gifford, D. J., & Kudrle, R. T. (2015). The Atlantic divide in antitrust: An examination of US and EU competition policy. University of Chicago Press.
Ibáñez Colomo, P. (2023). The (Second) modernisation of Article 102 TFEU. Journal of European Competition Law & Practice, 14(8), 608–623.
Jones, A., & Sufrin, B. (2016). EU competition law: Text, cases and materials (6th ed.). Oxford University Press.
Lianos, I. (2020). Competition law as economic policy: Expanding the scope and boundaries of competition law. Journal of European Competition Law & Practice, 11(5–6), 251–264.
Monti, G. (2007). EC competition law. Cambridge University Press.
Ritter, L., Braun, W. D., & Rawlinson, F. (2005). European competition law (3rd ed.). Kluwer Law International.
Saloner, G., Shepard, A., & Podolny, J. (2001). Strategic management. John Wiley & Sons.
Temple Lang, J. (1979). Monopolization and the definition of "abuse" of a dominant position under Article 86 EEC Treaty. Common Market Law Review, 16, 363–391.
Utton, M. A. (2003). Market dominance and antitrust policy. Edward Elgar.
Whish, R. (2003). Competition law (5th ed.). Butterworths.
ج) منابع اینترنتی
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2020). Abuse of Dominance in Digital Markets. Competition Committee Report. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2021/10/abuse-of-dominance-in-digital-markets_cb5e6fa5/4c36b455-en.pdf
Van Siclen, Stephen. (1996). Background Note: Abuse of Dominance and Monopolization. OECD. http://www.oecd.org/dataoecd/0/61/2379408.pdf
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (1990). Glossary of Industrial Organization Economics and Competition Law.
Ruiz Peris, Juan Ignacio. (2021). Relevant Market in Competition Law: Temporal Dimension of Markets. https://www.judicialcompetitiontraining.eu/wp-content/uploads/2021/09/relevant-market.pdf
European Commission. (2005). DG Competition Discussion Paper on the Application of Article 82 of the Treaty to Exclusionary Abuses. http://ec.europa.eu/comm/competition/antitrust/art82/discpaper2005.pdf
Competition Law Guidelines. (2004). Abuse of Dominant Position. http://www.oft.gov.uk
https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/1985/609/oj/eng
د) رویهها
د-1) شورای رقابت ایران
شورای رقابت. (۱۴۰۱، آبان ۲۸). رأی جلسه شماره ۵۲۲ در خصوص شکایت انجمن شرکتها و مؤسسات پژوهشی و دانشبنیان صنایع نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی (اَپنا) از وزارت نفت و چهار شرکت اصلی تابعه مبنی بر ارتکاب رویههای ضدرقابتی موضوع مواد فصل نهم قانون اصل ۴۴، از طریق اعمال تبعیض و ایجاد انحصار در واگذاری کلان پروژههای پژوهشی. بازیابی شده از:
شورای رقابت. (۱۴۰۲، اردیبهشت ۹). رأی جلسه شماره ۵۶۴ در خصوص شکایت شرکت اندیشه فناوری اطلاعات قرن (آفاق) علیه سازمان اقتصاد اسلامی ایران. بازیابی شده از:
شورای رقابت. (۱۴۰۳، بهمن ۲). رأی جلسه شماره ۷۱۵ در خصوص شکایت آقای امیر یزدانی از شرکت آگهپردازان هوشمند (دیوار) دایر بر اخلال در رقابت از طریق تبعیض در شرایط معامله، سوء استفاده از وضعیت اقتصادی مسلط و بهرهبرداری غیرمجاز از تصمیمات مراجع رسمی، بهواسطهی حذف بلاوجه آگهی ثبتشده در پلتفرم دیوار، موضوع بندهای (ج)، (ط) و (ک) از مادهی (۴۵) قانون اصل 44. بازیابی شده از:
شورای رقابت. (۱۴۰۳، دی ۱۸). رأی جلسه شماره ۷۱۴ در خصوص شکایات شرکت صنایع غذایی شهدینگام، شرکت بروزرسان فناور بینالملل علیه سازمان صداوسیما مبنی بر ارتکاب رفتارهای ضدرقابتی در قراردادهای پخش و جذب آگهیهای تبلیغاتی. بازیابی شده از:
شورای رقابت. (۱۴۰۴، اردیبهشت ۱۶). رأی جلسه شماره ۷۴۰ درخصوص شکایت شرکت تپسی علیه شرکتهای اسنپفود، اسنپکیچن، اسنپ و رز وان اف زد ای مبنی بر ارتکاب رفتار ضدرقابتی. بازیابیشده از:
د-2) اتحادیه اروپا و آمریکا
AKZO Chemie BV v. EC Commission (Case C-62/82) [1993] 5 CMLR 44.
Associated Press v. US., 224 US 383 (1912).
Aspen Skiing v. Aspen Highlands Skiing., 472 US 585 (1985).
United Brands v Commission (Case 27/76) [1978] ECR 207.
Europemballage Corporation and Continental Can Co Inc v Commission (Case 6/72) [1973] ECR 215.
General Motors Continental NV v Commission (Case 26/75) [1975] ECR 1367.
Hoffmann-La Roche v Commission (Case 85/76) [1979] ECR 461.
Michelin v Commission (Case 322/81) [1983] ECR 3461.
Post Danmark A/S v Konkurrencerådet (Case C-23/14) EU:C:2015:651.
Intel Corp. Inc. v Commission (Case C-413/14 P) EU:C:2017:632.
United States v E.I. du Pont de Nemours & Co., 366 U.S. 316 (1961).
Brunswick Corp. v Pueblo Bowl-O-Mat, Inc., 429 U.S. 477 (1977).
United States v Microsoft Corp., 253 F.3d 34 (D.C. Cir. 2001).
Verizon Communications Inc. v Law Offices of Curtis V. Trinko, LLP, 540 U.S. 398 (2004).
United States v Dentsply International, Inc., 399 F.3d 181 (3d Cir. 2005).
United States v Google LLC, No. 1:20-cv-03010-APM (D.D.C. Sept. 2, 2025).
ه) قوانین، مقررات، دستورالعملها و رویههای قضایی
ه-1) قوانین و مقررات داخلی ایران
قانون اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی مصوب ۲۵ خرداد ۱۳۸۷ مجمع تشخیص مصلحت نظام.
قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران.
قانون حمایت از حقوق مصرفکنندگان مصوب 1388.
قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382.
دستورالعمل ادغام و تملک مصوب ۲۳/۷/۱۳۹۷ شورای رقابت ایران.
سیاستها و الزامات کلان حمایت از رقابت و مقابله با انحصار سکوهای فضای مجازی ابلاغی شورای عالی فضای مجازی مصوب تابستان ۱۳۹۹.
ه-2) قوانین و مقررات اتحادیه اروپا
معاهدهی کارکرد اتحادیه اروپا (TFEU)
معاهدهی جامعهی اقتصادی اروپا (EEC Treaty)
اعلامیهی کمیسیون اروپایی راجع به تعریف بازار مرتبط
بستهی اطلاعرسانی کمیسیون اروپا در مورد اعمال مادهی ۸۲ معاهده در سوءاستفادههای محرومکننده
ه-3) قوانین و مقررات ایالات متحده آمریکا
قانون شرمن (Sherman Antitrust Act)
قانون رابینسون ـ پتمن (Robinson-Patman Act)
قانون کمیسیون تجارت فدرال (FTC Act)
قانون متحدالشکل تجاری آمریکا (Uniform Commercial Code – UCC)
ه-4) اسناد بینالمللی
مجموعه اصول و قواعد رقابت سازمان ملل متحد (UN Set on Competition Principles)
European Commission. (2009). Communication from the Commission — Guidance on the Commission's enforcement priorities in applying Article 82 of the EC Treaty to abusive exclusionary conduct by dominant undertakings. Official Journal of the European Union, C 45, 24 February 2009.
European Commission. Directorate-General for Competition. (2023). Competition Policy Brief: A Dynamic and Workable Effects-Based Approach to Abuse of Dominance. Brussels.
Council Directive 93/13/EEC (1993). Council Directive On Unfair Terms in Consumer Contracts.
